Ναγκόρνο Καραμπάχ: Το νέο μέτωπο του Β΄ ψυχρού πολέμου

https://i2.wp.com/www.xryshaygh.com/assets/images/preview/41564/rossijskoj_voennoj_bazi__article.jpg

Μετά τον συμμοριτοπόλεμο της Συρίας ένα νέο μέτωπο αντιπαράθεσης μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας δημιουργείται στο Ναγκόρνο Καραμπάχ, στην περιοχή  Καυκάσου-Κασπίας. Η αντιπαράθεση προστίθεται ως νέο μέτωπο σε μια ταραχώδη περιοχή που εκτείνεται από την Ουκρανία έως την Υεμένη και από την Λιβύη έως το Αφγανιστάν. Πρόκειται για μια περιοχή όπου συγκρούονται τα συμφέροντα των ΗΠΑ, της Ρωσίας, της ΕΕ, του ΝΑΤΟ, του Ιράν, της Σαουδικής Αραβίας και της Τουρκίας.

Στο Ναγκόρνο Καραμπάχ κλιμακώνεται η κρίση μεταξύ Αρμενίων και Αζέρων, μια κρίση που υπόβοσκε εδώ και πάρα πολλά χρόνια και η οποία τώρα βγαίνει ξανά στην επιφάνεια.

Το Ναγκόρνο Καραμπάχ (Ορεινό Καραμπάχ) ήταν παλαιότερα μια αυτόνομη διοικητική περιφέρεια της άλλοτε Σοβιετικής Ένωσης με κατοίκους στην πλειοψηφία τους χριστιανούς Αρμένιους. Σήμερα αποτελεί μια de facto αυτόνομη Δημοκρατία του Νοτίου Καυκάσου, de jure όμως είναι μέρος του Αζερμπαϊτζάν. Βρίσκεται περίπου 270 χλμ δυτικά της πρωτεύουσας Μπακού του Αζερμπαϊτζάν και πολύ κοντά στα σύνορα με την Αρμενία, αποτελώντας ουσιαστικά θύλακα μέσα στο Αζερμπαϊτζάν. Έχει έκταση 4.400 τετραγωνικών χιλιομέτρων, πληθυσμό 150.000 κατοίκων και πρωτεύουσα του είναι η πόλη Στεπανακέρτ.

Η παλαιά σύγκρουση για την περιοχή του Ναγκόρνο Καραμπάχ μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν αναζωπυρώνεται και κλιμακώνεται και στο παρασκήνιο η Άγκυρα αναγκάζεται να υποστηρίξει το Μπακού, αν και γνωρίζει ότι μια ανάφλεξη στην περιοχή εξασθενεί τους ενεργειακούς της σχεδιασμούς, ενώ η Ρωσία στο προσκήνιο εμφανίζεται ως η προστάτιδα δύναμη της Αρμενίας. Η αντιπαράθεση για το Ναγκόρνο Καραμπάχ σαφέστατα και έχει γεωστρατηγικό βάθος και ορίζοντα, αλλά δεν πρέπει να απεμπολήσουμε και τα εθνοτικά, θρησκευτικά και πολιτισμικά στοιχεία αυτής της σύγκρουσης μεταξύ Αρμενίων και Αζέρων.

Το Ορεινό Καραμπάχ είναι ένας αρμενικός-χριστιανικός θύλακας στο μουσουλμανικό-σιιτικό Αζερμπαϊτζάν, μια περιοχή στην οποία οι Αρμένιοι ανέκαθεν προσπαθούσαν να αντισταθούν στην καταπίεση των Αζέρων, ακόμη και στην εποχή της Σοβιετικής Ένωσης. Τα σύνορα Αρμενίας-Αζερμπαϊτζάν επί Σοβιετικής Ένωσης είχαν περιθωριακή σημασία αφού την κεντρική εξουσία ασκούσε με σιδηρά πυγμή η κομμουνιστική Μόσχα. Όμως μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και την ανεξαρτησία του Αζερμπαϊτζάν και της Αρμενίας ενέκυψε το πρόβλημα του Ναγκόρνο Καραμπάχ και τα δυο ανεξάρτητα κράτη πολλές φορές έχουν φτάσει στα πρόθυρα γενικευμένου πολέμου για αυτόν τον θύλακα. Το 1994 μετά από μια μακρά περίοδο συγκρούσεων επετεύχθη εκεχειρία η οποία τις τελευταίες ημέρες παραβιάσθηκε από το Αζερμπαϊτζάν, με τις ένοπλες δυνάμεις των Αζέρων να βομβαρδίζουν κατοικημένες περιοχές των Αρμενίων με αποτέλεσμα την κλιμάκωση της κρίσης.

Η περιοχή του Καυκάσου που περικλείει τις χώρες Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν και Γεωργία αποτελεί για τις ΗΠΑ έναν σημαντικό και κρίσιμο γεωπολιτικό άξονα. Σε αυτή την περιοχή συγχωνεύονται τεράστια γεωστρατηγικά συμφέροντα και κατά τον Μπρεζίνσκι η περιοχή του Καυκάσου είναι η πύλη για τους ενεργειακούς και ορυκτούς πόρους της Κεντρικής Ασίας. Οι ΗΠΑ θεωρούν το Αζερμπαϊτζάν και την Γεωργία σημαντικούς στρατηγικούς συμμάχους, διότι μέσω αυτών και της Τουρκίας ελέγχουν την διείσδυση τους στην περιοχή, ενώ ταυτόχρονα επιστατούν στην ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου από την Κασπία προς την Ευρώπη μέσω Τουρκίας.

Η Ρωσία θεωρεί την περιοχή του Καυκάσου μετά την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης ως αυλή της και ως το μαλακό νότιο υπογάστριο της που πρέπει πάση θυσία να προστατευθεί από τις γεωστρατηγικές βλέψεις του αντιπάλου, ενώ η Τουρκία λόγω της εθνοτικής της συγγένειας με το Αζερμπαϊτζάν αλλά και εξ αιτίας των τεράστιων οικονομικών και ενεργειακών συμφερόντων με το Μπακού εμφανίζεται ως προστάτιδα δύναμη των μουσουλμάνων Αζέρων, ενώ προωθεί και στενούς δεσμούς με τους μουσουλμάνους του Τουρκμενιστάν, του Κιργιστάν και του Καζακστάν, ερχόμενοι σε ευθεία αντιπαράθεση με τα συμφέροντα της Ρωσίας.

Η ρωσική στρατιωτική επέμβαση στην Συρία άφησε το αποτύπωμα της και στον Καύκασο και στην Κασπία. Η Αρμενία υποστήριξε την ρωσική επέμβαση διπλωματικά και στρατιωτικά, είναι γνωστό ότι ρωσικά μεταγωγικά αεροσκάφη από και προς την Συρία χρησιμοποιούν ως ενδιάμεσο σταθμό αρμενική αεροπορική βάση. Η συνεργασία Ρωσίας, Συρίας, Ιράκ και Ιράν στην Μέση Ανατολή εξασθενεί την θέση του Αζερμπαϊτζάν στον Νότιο Καύκασο, όπως εξασθενεί και την θέση της Τουρκίας στην Μέση Ανατολή. Τα μέτωπα λοιπόν στην περιοχή Καυκάσου-Κασπίας είναι σαφή και ευδιάκριτα: Από την μια πλευρά παρατάσσονται οι ΗΠΑ, η ΕΕ, το ΝΑΤΟ, η Τουρκία, η Γεωργία και το Αζερμπαϊτζάν και από την άλλη η Ρωσία, η Αρμενία και το Ιράν.

Η παγκόσμια κρίση που δημιούργησε η αμερικανοσιωνιστική πολιτική στην Μέση Ανατολή, στην Ανατολική Ευρώπη, στην Νοτιοανατολική Ασία φαίνεται τώρα να επεκτείνεται και στην περιοχή του Καυκάσου. Τα στρατηγικά συμφέροντα των δυο υπερδυνάμεων διασταυρώνονται σε όλες αυτές τις περιοχές με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο κίνδυνος παγκόσμιας ανάφλεξης. Ο Καύκασος θα μπορούσε να γίνει στο επόμενο διάστημα το νέο μέτωπο του Β΄ Ψυχρού Πολέμου που ξεκίνησε στην Ουκρανία και αναζωπυρώνεται τώρα στο Ναγκόρνο Καραμπάχ.

Γ. Λιναρδής

Advertisements