Το ζήτημα των Υψιπέδων του Γκολάν αναδύεται ξανά

https://i1.wp.com/www.strategic-culture.org/images/news/2016/05/03/or-37271.jpg

Σε όλες τις πρόσφατες συζητήσεις του Ισραηλινού Πρωθυπουργού Νετανιάχου με τους Αμερικανούς ηγέτες – ιδιαίτερα με τον Υπουργό Εξωτερικών Κέρρυ – καθώς επίσης και κατά την επίσκεψή του στη Μόσχα, το νέο/παλιό θέμα των Υψιπέδων του Γκολάν ήταν στην κορυφή της ημερήσιας διάταξης.

Το Τελ Αβίβ ανακάλυψε ότι το πρώτο τμήμα του υποστηριζομένου από τις ΗΠΑ – και τη Ρωσία – σχεδίου που ξεδιπλώνεται περιλαμβάνει και μια πρόβλεψη για την αποκατάσταση της κυριαρχίας της Συρίας σε όλη της την επικράτεια, συμπεριλαμβανομένων και των Υψιπέδων του Γκολάν που προσαρτήθηκαν από το Ισραήλ.

Το Ισραήλ δεν εκπλήσσεται από τη θέση της Ρωσίας, επειδή η θέση αυτή έχει διατηρηθεί απαράλλαχτη για πολλά χρόνια, αλλά το Τελ Αβίβ σχεδόν αισθάνεται προδομένο για το ότι ο Λευκός Οίκος υιοθέτησε τέτοια στάση. Ισραηλινοί ειδικοί παραπονούνται ότι για κάποιο διάστημα φαίνονταν ότι τους τελευταίους μήνες της θητείας του ο Ομπάμα ίσως υποχωρούσε από τις προσπάθειές του να αναγκάσει το Ισραήλ να αποσυρθεί από την Ιουδαία και τη Σαμάρεια (τη Δυτική Όχθη), αλλά αποδείχθηκε ότι περίμενε απλώς να χτυπήσει σε ένα άλλο μέτωπο – τα Υψίπεδα του Γκολάν. Δεδομένου ότι το σχέδιο για τη Συρία έχει αρκετές πιθανότητες να εγκριθεί σε ειδική ψηφοφορία του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, όλες οι προηγούμενες αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας σχετικά με την τύχη αυτού του τμήματος της συριακής επικρατείας θα αποκτήσουν νέα σημασία. Στην περίπτωση αυτή, το Τελ Αβίβ αναπόφευκτα θα δεχθεί νέα διεθνή πίεση για το θέμα αυτό, το οποίο, παρά τις προσπάθειές του, το Ισραήλ δεν μπορεί να αποκρύψει πλέον. Και αυτό είναι αποτέλεσμα των λανθασμένων υπολογισμών εκ μέρους των ιδίων των ηγετών του.

Αν και επίσημα το Ισραήλ διακήρυσσε από την αρχή ότι δεν θα αναμιγνύονταν στη συριακή κρίση, το Τελ Αβίβ δεν έκρυψε ότι υποστηρίζει τη «μετριοπαθή αντιπολίτευση» πιέζοντας για την εκδίωξη του Μπασάρ αλ-Άσσαντ. Μαζί με τους Αμερικανούς, οι Ισραηλινοί έχουν παράσχει οικονομική και υλικοτεχνική υποστήριξη στους «μετριοπαθείς», ιδιαίτερα εντός της Ιορδανίας και στις γειτονικές συριακές επαρχίες Κουνέιτρα και Νταράα. Κανείς δεν σκέφτεται ότι αν ο Άσσαντ φύγει, οι ριζοσπαστικοί Ισλαμιστές που είναι σφόδρα εχθρικοί προς το Ισραήλ θα αρπάξουν την εξουσία.

Μάλιστα, ειδικοί καθώς και μερικοί πολιτικοί έχουν προβάλλει συχνά το επιχείρημα ότι η αλλαγή καθεστώτος στη Συρία και η πιθανή μετέπειτα διάλυση της χώρας θα δημιουργήσει μια νέα γεωπολιτική κατάσταση που θα είναι προς το συμφέρον του Ισραήλ. Η ιδέα είναι ότι αν νέες κρατικές οντότητες πρόκειται να αντικαταστήσουν τη Συρία (κουρδική στα βορειοανατολικά, σουννιτική στο κέντρο της χώρας και αλεβιτική στη Λατάκεια) αυτό θα μπορούσε να ανάψει μια σοβαρή συζήτηση και για την αυτονόμηση του Γκολάν.

Αν και εντελώς αραιοκατοικημένο, το οροπέδιο του Γκολάν έχει έκταση 1.150 τετ. χιλιόμετρα, παράγει πάνω από ένα τρίτο όλου του καθαρού νερού του Ισραήλ και αποδίδει έως τα μισά είδη γεωργικής παραγωγής της χώρας. Μόνο 20.000 Εβραίοι άποικοι ζουν εκεί, αν και σύμφωνα με κάποιες εκτιμήσεις, ο τόπος μπορεί να χωρέσει μέχρι μισό εκατομμύριο ανθρώπους. Η περιοχή κηρύχθηκε αναπόσπαστο τμήμα του Ισραήλ το 1981 – πράγμα που καταδικάστηκε με την Απόφαση 497 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.

Οι αυτόχθονες κάτοικοι θεωρούνται οι νόμιμοι εκπρόσωποι της κρατικής υπόστασης στο Γκολάν. Αποτελούνται από περίπου 20.000 Σύριους Δρούζους που έχουν αρνηθεί την προσφορά της ισραηλινής υπηκοότητας και διατηρούν τα συριακά τους διαβατήρια. Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αυτής της εθνοτικής-θρησκευτικής ομάδας, που μιλούν Αραβικά αλλά έχουν μια συνκρητική θρησκεία που περιλαμβάνει στοιχεία του Ισλάμ, του Ινδουϊσμού, κλπ., είναι η αθάνατη αφοσίωσή τους στο κράτος στο οποίο ζουν. Για παράδειγμα, οι Δρούζοι που μένουν στο κεντρικό Ισραήλ κοντά στη Χάϊφα (και αριθμούν περί τους 50.000) είναι αφοσιωμένοι ισραηλινοί πολίτες που υπηρετούν στο στρατό και συχνά φτάνουν και σε σχετικά υψηλούς βαθμούς. Οι Δρούζοι του Λιβάνου είναι φανατικά πατριώτες ως προς τη χώρα εκείνη. Και οι Σύριοι Δρούζοι τρέφουν τα ίδια αισθήματα για τη Συρία. Εντούτοις, οι ακραίοι Ισλαμιστές βλέπουν τους Δρούζους ως αιρετικούς που πρέπει να τιμωρηθούν με θάνατο, και αν οι γείτονές τους –το Ισλαμικό Κράτος (Islamic State, IS) – καταφέρουν να ιδρύσουν τη δική τους έκδοση του νόμου και της τάξης, τότε αρκετοί Ισραηλινοί ειδικοί πιστεύουν ότι οι Δρούζοι του Γκολάν θα αναγκαστούν οι ίδιοι να κάνουν δημοψήφισμα για να «επανενωθούν» με το Ισραήλ, που είναι η ασφαλέστερη επιλογή γι’ αυτούς. Η έκφραση αυτή του λαού θα μπορούσε να πληροί τις προϋποθέσεις για διεθνή αναγνώριση.

Εντούτοις, από τη στιγμή που οι Ρωσικές Αεροπορικές Δυνάμεις ξεκίνησαν τις επιχειρήσεις τους στη Συρία, οι ηγέτες του Ισραήλ συνειδητοποίησαν ότι προηγουμένως είχαν υποτιμήσει την απειλή από το Ισλαμικό Κράτος. Ο οργανισμός αυτός αποδείχθηκε τρομακτικά αποτελεσματικός στη δημιουργία στρατιωτικής δύναμης που χρησιμοποιεί όχι μόνο βομβιστές αυτοκτονίας αλλά επίσης και την τελευταία τεχνολογία. Η απαρχή αυτής της συνειδητοποίησης – αν και καθυστερημένη και ατελής – έχει δημιουργήσει ένα μάλλον ευμενές υπόβαθρο για τη ρωσική επιχείρηση, στα νώτα του Ισραήλ.

Δυστυχώς, υπάρχουν πολλοί αντιτιθέμενοι – τόσο στο ίδιο το Ισραήλ όσο και στο εξωτερικό – στη σημερινή πενιχρή συνεργασία μεταξύ των στρατιωτικών δυνάμεων του Ισραήλ και της Ρωσίας.

Ούτε βγαίνουν οι υπολογισμοί αυτοί όσον αφορά τη διαίρεση της Συρίας με την πιθανή επακόλουθη αυτοδιάθεση των Δρούζων του Γκολάν. Είναι ήδη σαφές, ότι όποιος κερδίσει τον συριακό εμφύλιο πόλεμο θα εργαστεί για τη διατήρηση της εδαφικής συνοχής της χώρας. Η άποψη αυτή είναι κοινή στους αξιωματούχους της Δαμασκού ακόμη και αν πρέπει να σχηματίσουν έναν συνασπισμό με την κοσμική και μετριοπαθή Ισλαμική αντιπολίτευση. Ούτε ενδιαφέρεται το Ισλαμικό Κράτος για την ιδέα να αποσπάσει ένα τμήμα του συριακού εδάφους. Το περισσότερο που οποιοσδήποτε τολμά να προτείνει θα ήταν ένας βαθμός αυτονομίας για τους Κούρδους σε έναν μελλοντικό σχεδιασμό του Συριακού κράτους, που δεν βοηθά να λυθεί το πρόβλημα του Γκολάν προς ικανοποίηση του Ισραήλ. Η διεθνής κοινότητα αντιτίθεται ομόφωνα στην ίδια την ιδέα του διαμελισμού της Συρίας, διότι αυτό θα είχε απρόβλεπτες και σοβαρές συνέπειες για ολόκληρη την περιοχή. Ο αγώνας για την «κληρονομιά της Συρίας» είναι ικανός να ανατινάξει ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Το παράδοξο είναι ότι, από τη σκοπιά των συμφερόντων του Ισραήλ, υπάρχει μόνο ένα σενάριο που λίγο πολύ εγγυάται να διατηρήσει τουλάχιστον το τρέχον καθεστώς των Υψιπέδων του Γκολάν και αυτό είναι η ισχυρή διατήρηση της εξουσίας του Μπασάρ αλ-Ασσάντ στη Συρία. Βεβαίως, ο Άσσαντ δεν θα εγκαταλείψει ποτέ τις απαιτήσεις του για την επιστροφή του Γκολάν, αλλά δεδομένων των συναισθημάτων της Δύσης γι’ αυτόν δεν θα βρει σ’ αυτήν υποστήριξη. Αλλά τώρα, με σκοπό τη δημιουργία μιας κυβέρνησης συνασπισμού στη Δαμασκό, αυτό το είδος της υποστήριξης είναι ακριβώς εκείνο που υπόσχονται οι ΗΠΑ αν τα αντίπαλα μέρη συμφιλιωθούν. Ήδη έχουν ακουστεί φωνές στο Ισραήλ ότι οι Αμερικανοί θέλουν την επιτυχία στη Συρία «εις βάρος του Ισραήλ». Προφανώς στην προσπάθειά τους να βελτιώσουν τη θέση τους στο θέμα αυτό, οι ηγέτες του Ισραήλ βρίσκονται αντιμέτωποι με μια πολύ χειρότερη κατάσταση από πριν.

Συνειδητοποιώντας αυτό, ο Νετανιάχου μπορεί να κάνει έντονους διπλωματικούς ελιγμούς, κάνοντας το καλύτερο για να περισώσει την κατάσταση. Έχει δηλώσει κατηγορηματικά ότι δεν σχεδιάζει να κάνει υποχωρήσεις όσον αφορά τα Υψίπεδα του Γκολάν και μάλιστα προγραμμάτισε μια κυβερνητική σύσκεψη στην τοποθεσία αυτή, υποσχόμενος να διαθέσει πόρους για την ανάπτυξη των χωριών των Δρούζων. Αυτό οδήγησε σε διαμαρτυρίες σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες και επέφερε μια ειδική σύσκεψη του Αραβικού Συνδέσμου, που ζήτησε από το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών τη μομφή του Ισραήλ. Η κοπιωδώς επιτευχθείσα ειδική σχέση του Ισραήλ με την Αίγυπτο και τη Σαουδική Αραβία Israel’s τώρα απειλείται.

Οι Ισραηλινοί ειδικοί στην ασφάλεια Γκιόρα Έϊλαντ και Έημος Γιαλντίν έχουν αποκαλέσει τις ενέργειες του Νετανιάχου σχετικά με το καθεστώς του Γκολάν «επικίνδυνο παιχνίδι». Ο Γιαλντίν ισχυρίζεται ότι για πολύ καιρό κανείς δεν έθετε ζήτημα για το καθεστώς των Υψιπέδων του Γκολάν, αλλά τώρα τα πάντα είναι εναντίον των Ισραηλινών.

Πηγή

Σημείωση ΕΘ: Δείτε επίσης και ένα άρθρο που εξηγεί τι άλλο υπάρχει στα Υψίπεδα του Γκολάν εκτός από νερό: Τζίνια και Γενοκτονία: Συρία, Ισραήλ, Ρωσία και Πολύ Πετρέλαιο.

Advertisements