Νέο κύμα μεταναστών μπορεί σύντομα να σαρώσει την Ευρώπη

https://i0.wp.com/journal-neo.org/wp-content/uploads/2016/05/somalia-drought-refugee-dadaab-famine-water-africa-1-20110723_1-300x200.jpg

Τις ημέρες αυτές, καθώς η Ευρώπη είναι απασχολημένη σε μια μάχη στο παρασκήνιο με την Τουρκία για να θέσει τέλος στη ροή των μεταναστών κατά μήκος της «τουρκικής οδού», οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προτιμούν να σιωπούν σχετικά με ακόμη ένα εντυπωσιακό κύμα μεταναστών που έρχεται στην ΕΕ από την Αφρική.

Βεβαίως, η στάση αυτή μπορεί εν μέρει να εξηγηθεί από το γεγονός ότι οι μετανάστες που εισέρχονται στην Ευρώπη μέσω της τουρκικής οδού είναι περισσότερο πρόσφυγες από τη Συρία, το Ιράκ και το Αφγανιστάν. Για δεκαετίες, οι μετανάστες από αυτές τις χώρες έχουν σχηματίσει μεγάλες εθνοτικές ομάδες στην Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη και αυτός είναι ο λόγος που οι σημερινοί πρόσφυγες προσπαθούν να φτάσουν σ’ αυτές τις περιοχές. Πρέπει να σημειωθεί ότι πάνω από 900.000 μετανάστες έχουν πάρει την «ανατολική οδό» μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδος το 2015 και οι περισσότεροι εξ αυτών αναζήτησαν καταφύγιο στη Γερμανία, στο Ηνωμένο Βασίλειο και στις Σκανδιναβικές χώρες. Μόνον η Γερμανία μπορεί να ξοδέψει πάνω από 93 δισεκατομμύρια ευρώ για να στεγάσει όλους αυτούς τους ανθρώπους μέχρι το 2020, λέει το Σπίγκελ ενώ κάνει ειδική αναφορά στο Γερμανικό Υπουργείο Οικονομικών. Για να καταλάβουμε πόσο σοβαρή είναι η κατάσταση, να σημειωθεί ότι το ποσό αυτό είναι δυο φορές μεγαλύτερο από τον προϋπολογισμό της Ελλάδος.

Εντούτοις, οι Βόρειες μεσογειακές χώρες, ειδικά η Ιταλία, αρχίζουν να κατανοούν το γεγονός ότι οι οικονομίες τους θα καταρρεύσουν αν οι μεταναστευτικές ροές από την Αφρική που έχουν γενικά αγνοηθεί από τη Γερμανία και το ΗΒ αφεθούν ανεξέλεγκτες. Επιπλέον, σύμφωνα με ειδικούς της υγείας που μίλησαν στην Ντέιλι Μέηλ, ένα κύμα από πρόσφυγες που καταφθάνουν από τη Βόρειο Αφρική ίσως αυξήσει τον κίνδυνο διάδοσης πολλών μεταδιδόμενων ασθενειών στην Ευρώπη.

Η ιταλική εφημερίδα Ιλ Τζιορνάλε τονίζει ότι μέσα στο διάστημα Αυγούστου-Σεπτεμβρίου η Ιταλία θα σαρωθεί από ένα μεταναστευτικό κύμα βιβλικών διαστάσεων με τουλάχιστον ένα εκατομμύριο μετανάστες από τη Λιβύη να φθάνουν στις ακτές της Ιταλίας. Την καμπάνα του συναγερμού έχει χτυπήσει ο Υπουργός Εξωτερικών Υποθέσεων της Ουγκάντας, Καχάμπα Κουτέσα και οι εκτιμήσεις του αργότερα επιβεβαιώθηκαν  από μια μελέτη του Υψηλού Επιτρόπου για τους Πρόσφυγες των Ηνωμένων Εθνών σύμφωνα με την οποία το κλείσιμο των δύο κέντρων διαμονής προσφύγων στην Κένυα θα οδηγήσει σε ένα μαζικό κύμα προσφύγων που θα φτάσουν στα μεσογειακά κράτη τους επόμενους λίγους μήνες. Οι χώρες αυτές και ειδικά η Ιταλία, ίσως πρέπει να περιμένουν την άφιξη τουλάχιστον 600.000 ανθρώπων. Για παράδειγμα, υπάρχουν πάνω από 220.000 πρόσφυγες που μένουν στο κενυατικό κέντρο διαμονής προσφύγων της Κακούμα, οι πιο πολλοί από αυτούς είναι μετανάστες από το Νότιο Σουδάν.

Οι ειδικοί είναι πεπεισμένοι ότι όταν τα κενυατικά κέντρα διαμονής κλείσουν, χιλιάδες διαμένοντες εκεί θα κατευθυνθούν βόρεια στη Λιβύη και θα υπάρξουν δεκάδες μαχητές ανάμεσά τους. Η Κένυα γνωρίζει καλά αυτό το γεγονός αλλά θα ήταν ευτυχής αν απαλλαγεί από αυτούς.

Γενικά, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Διεθνούς Οργανισμού για τη Μετανάστευση (ΔΟΜ) και τον Επίτροπο των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (UN High Commissioner for Refugees, UNHCR), υπάρχουν πάνω από 15 εκατομμύρια πρόσφυγες στην Αφρική και μόνο μια σταγόνα από αυτούς – συνολικά 100.000 – έφτασαν στην Ευρώπη το προηγούμενο έτος. Η μεταναστευτική οδός της Κεντρικής Μεσογείου χρησιμοποιείται από άτομα τριών χωρών: Της Ερυθραίας, του Σουδάν και της Νιγηρίας. Η Ερυθραία είναι το πιο απολυταρχικό κράτος στον κόσμο. Το Σουδάν βρίθει από αμέτρητες συγκρούσεις, ενώ στη Νιγηρία οι συνεχιζόμενες επιχειρήσεις της τρομοκρατικής οργάνωσης Μπόκο Χαράμ στο βόρειο-ανατολικό  τμήμα της χώρας ανάγκασαν πάνω από 2 εκατομμύρια ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.

Στο εγγύς μέλλον ίσως γίνουμε μάρτυρες ενός αυξανόμενου αριθμού μεταναστών από τη Δημοκρατία της Κεντρικής Αφρικής, το Μαλί, την Κόνκγο-Κινσάσα, την Γκάμπια και άλλες αφρικανικές χώρες, επειδή η κατάσταση σε περισσότερες από αυτές τις χώρες παραμένει τεταμένη. Για τους περισσότερους που ζουν στις χώρες αυτές δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για τη ζωή τους, αλλά παρόλα αυτά θέλουν ένα καλύτερο μέλλον για τον εαυτό τους και τις οικογένειές τους.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Αφρική, που δεν είναι καθόλου μια πλούσια ήπειρος, παρέχει ήδη στέγη στον μεγαλύτερο αριθμό προσφύγων στον κόσμο. Για παράδειγμα, η Νιγηρία φροντίζει πάνω από 2,5 εσωτερικούς πρόσφυγες. Άλλη μια χώρα με σημαντικό αριθμό προσφύγων είναι η Κόνγκο-Κινσάσα όπου υπάρχουν 1,5 εκατομμύρια εκτοπισμένοι άνθρωποι, ενώ μισό εκατομμύρια Κονκγολέζοι βρίσκουν καταφύγιο σε γειτονικές χώρες. Υπάρχει επίσης η Αιθιοπία, το Σουδάν και η Κένυα που φιλοξενούν πρόσφυγες από το Νότιο Σουδάν. Όσο για τη σύγκρουση στη Σομαλία κάνει τους πολίτες πρόσφυγες εδώ και δεκαετίες και έτσι έως τώρα υπάρχουν πάνω από ένα εκατομμύριο Σομαλοί που αναγκάστηκαν να φύγουν από τα σπίτια τους.

Για να αντιμετωπιστεί η κατάσταση αυτή, ο Ιταλός Πρωθυπουργός Ματέο Ρέντζι πρότεινε μια συμφωνία με την Αφρική που ίσως αναπαράγει ουσιαστικά τη συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας, όπου μεγάλα ποσά χρημάτων θα προταθούν σε αντάλλαγμα του περιορισμού των προσφυγικών ροών. Στην επιστολή που ο Ρέντζι έστειλε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει κάνει αρκετές προτάσεις όπως ο κοινός έλεγχος των συνόρων της ΕΕ, ο επαναπατρισμός των προσφύγων που δεν έχουν πάρει άσυλο στην Ευρώπη, ο εντοπισμός των «οικονομικών μεταναστών» που ίσως προσποιούνται ότι είναι πρόσφυγες και η ίδρυση «κέντρων φιλτραρίσματος» στην Αφρική. Έχει επίσης προτείνει την αύξηση της οικονομικής βοήθειας που παρέχει η Ευρώπη σε διάφορα αφρικανικά κράτη. Ενώ ο Ρέντζι δεν προσδιορίζει συγκεκριμένα ποσά, είναι σαφές ότι μιλάμε για δισεκατομμύρια ευρώ που η ΕΕ θα μοιράζει μεταξύ των μελών για να αντιμετωπίσει την κατάσταση. Εντούτοις, ακόμη και τώρα είναι ήδη σαφές ότι το σχέδιο του Ρέντζι θα συναντήσει σοβαρές αντιρρήσεις, επειδή η Γερμανία αποστρέφεται την ιδέα του πρόσθετου κόστους. Επιπλέον, οργανισμοί ανθρωπίνων δικαιωμάτων και οργανώσεων ανθρωπιστικής βοήθειας είναι εναντίον της πιθανής χρηματοδότησης από την ΕΕ των ολοκληρωτικών καθεστώτων στην Αφρική.

Μέχρι στιγμής, τα πάντα συντείνουν προς το ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι εντελώς απροετοίμαστη για μια νέα μεταναστευτική ροή και δεν έχει ιδέα πώς θα αντιμετωπίσει το θέμα αυτό. Έτσι, οι ερχόμενοι μήνες υπόσχονται μια σοβαρή πρόκληση για την ΕΕ συνολικά καθώς και για τις επιμέρους χώρες.

Martin Berger

 

Advertisements