Το Κατάρ συνεχίζει την άγρια αντιρωσική πολιτική του

https://i0.wp.com/journal-neo.org/wp-content/uploads/2016/06/44414152-800x445-300x167.jpeg

Παρατηρεί κανείς εύκολα ότι οι μοναρχίες του Περσικού Κόλπου έχουν αρχίσει προσφάτως να στέλνουν τους απεσταλμένους τους στη Μόσχα και στο Σότσι πολύ συχνά. Η δήλωση αυτή είναι ιδιαίτερα αληθής όταν κοιτάξουμε προσεκτικά τις ενέργειες της Σαουδικής Αραβίας και του Κατάρ – τις μοναδικές χώρες στον κόσμο που κηρύττουν τη διεστραμμένη μορφή του Ισλάμ που χρονολογείται από τον 17ο αιώνα. Σε οξεία αντίθεση με προηγούμενα χρόνια, όταν η Ρωσία ήταν προσεκτική με τον ρόλο που έπαιζαν οι δύο αυτές χώρες στον Βόρειο Καύκασο στις επονομαζόμενες «χρωματιστές επαναστάσεις» μαζί με εκείνες τις αραβικές χώρες που ήταν φιλικές προς τη Μόσχα, φαίνεται ότι η Ρωσία έχει τώρα ξεγελαστεί επιτυχώς με την προσπάθεια να επιζητήσει τη συνεργασία με εκείνες τις χώρες σε διαφορετικά επίπεδα, παρά το γεγονός ότι τέσσερις συναντήσεις του τύπου Ρωσία – Συμβούλιο Συνεργασίας των Χωρών του Κόλπου (GCC) δεν έχουν οδηγήσει στην υπογραφή συμφωνιών.

Στην πραγματικότητα η Μόσχα αντιλαμβάνεται ότι το Ριάντ και η Ντόχα κάνουν κάθε προσπάθεια να εμποδίσουν τη Ρωσία να επιτύχει μια πολιτική συμφωνία στη Συρία. Οι χώρες αυτές δεν υποστηρίζουν απλώς τις πιο ριζοσπαστικές ομάδες στη Συρία, αλλά είναι αναμεμειγμένες βαθιά στην Υεμένη, στη Λιβύη και στο Ιράκ. Και ενώ μπορεί κανείς να βρει μια εξήγηση για τις συνεχείς συναντήσεις μεταξύ ρωσικών και σαουδαραβικών αρχών, αφού είναι απολύτως απαραίτητες για την τιμολόγηση του μαύρου χρυσού, οι επαφές με το Κατάρ είναι εντελώς διαφορετικές ως προς τη φύση τους.

Το Κατάρ διεξάγει τις επιθετικές αντιρωσικές πολιτικές του στον αραβικό κόσμο για πάνω από μια δεκαετία τώρα. Επιπλέον, το επίπεδο του διμερούς οικονομικού εμπορίου που έχει η Ρωσία με αυτή τη «νάνο» χώρα είναι ουσιαστικώς τίποτα. Το Κατάρ έχει επανειλημμένως υποσχεθεί στη Μόσχα δισεκατομμύρια σε επενδύσεις, πρώτα το 2006, όταν ο Βλαντιμίρ Πούτιν επισκέφθηκε αρχικά το εμιράτο αυτό, και μετά το 2010 όταν ο Εμίρης Χαμάντ μπιν Καλίφα Αλ Θάνι ταξίδεψε στη Ρωσία. Καμία από τις υποσχέσεις δεν έχει υλοποιηθεί ως τώρα.

Παρόλα αυτά, στις 6 Μαΐου 2016 ο πρόεδρος της Ρωσίας αποφάσισε ξαφνικά να συναντήσει στο Σότσι τον επικεφαλής του Καταριανού Υπουργείου Εξωτερικών, αν και οι περισσότεροι σύμμαχοι της Ρωσίας που πέτυχαν να αναπτύξουν διμερείς οικονομικές σχέσεις δεν έχουν λάβει αυτό το είδος της μεταχείρισης ακόμη. Επισήμως η πρόφαση ήταν ότι ο Υπουργός είχε ένα σημαντικό μήνυμα να μεταφέρει από τον Εμίρη του Κατάρ, αν και αυτό δεν ήταν αλήθεια.

Σύμφωνα με το δελτίο τύπου που δημοσιεύτηκε μετά τη συνάντηση, ο Καταριανός Υπουργός Εξωτερικών ευχαρίστησε τον Ρώσο Πρόεδρο για την ευκαιρία που είχε να τον συναντήσει και ανακοίνωσε ότι μετέφερε ένα προφορικό μήνυμα από τον Καραριανό Εμίρη που αφορούσε την κατάσταση στη Μέση Ανατολή. Στη διπλωματική γλώσσα, ένα προφορικό μήνυμα δεν είναι παρά μια δικαιολογία να πραγματοποιηθεί μια συνάντηση επειδή δεν έχει την αξία ενός γραπτού μηνύματος. Υπάρχει πάντα χώρος για πιστευτή άρνηση όταν ο φέρων το μήνυμα μπορεί να δηλώσει ότι εξέλαβε λανθασμένα το μήνυμα. Επιπλέον, σαν να ήταν μια προσπάθεια να δικαιολογήσει τη συνάντηση, ο βοηθός του Πούτιν, Γιούρι Ουσάκοφ ανακοίνωσε αυθημερόν ότι κατέληξαν σε μια ειδική συμφωνία με τον Εμίρη του Κατάρ κατά τη διάρκεια της τηλεφωνικής συνομιλίας που είχε με τον Πρόεδρο της Ρωσίας, επειδή οι επικεφαλής των κρατών σπάνια συναντούν υπουργούς. Σύμφωνα με τον Ουσάκοφ, ανακοινώθηκε ότι το Κατάρ έχει κάποιες νέες ιδέες και προτάσεις σχετικά με τη συριακή διευθέτηση. Πρέπει να σημειωθεί ότι μέχρι τώρα ο μόνος ρόλος που έπαιξε το Κατάρ στην επίλυση του Συριακού προβλήματος περιορίζονταν στη χρηματική υποστήριξη που παρείχε στις πιο ριζοσπαστικές ομάδες όπως η Jabhat al-Nusra και στη συνεργασία με τις μυστικές υπηρεσίες της Τουρκίας. Και τώρα η Ντόχα κάνει ό,τι μπορεί για να διαταράξει τις συνομιλίες της Γενεύης, πράγμα που δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί ως φιλικό βήμα.

Επιπροσθέτως με τη Συρία, ο Πούτιν και ο Μωχάμετ μπιν Χαμάντ μπιν Καλίφα Αλ Θάνι συζήτησαν την κατάσταση στην Υεμένη και τη Λιβύη. Και είναι πολύ περίεργο γεγονός αν θυμηθείς ποιος ξεκίνησε την ανατροπή του Μουαμάρ Καντάφι και την παραίτηση του Προέδρου της Υεμένης Αλή Αμπντουλλάχ Σαλέχ. Το Κατάρ συμμετείχε στον βομβαρδισμό της Λιβύης και τώρα έχει χρησιμοποιήσει την πολεμική του αεροπορία για να βομβαρδίσει αμάχους σε πόλεις της Υεμένης. Έχει αναφερθεί στα μέσα ενημέρωσης ότι ο Πούτιν σε απάντηση στο μήνυμα από τον Εμίρη έχει επιβεβαιώσει την πρόθεσή του να αναπτύξει τη συνεργασία της Ρωσίας με το Κατάρ σε όλα τα πεδία, περιλαμβανομένης και της οικονομίας. Το Κατάρ έχει δηλώσει αυτή την πρόθεση για πάνω από μια δεκαετία αλλά τίποτα δεν έχει γίνει τελικά. Όπως παρατήρησε ο γραμματέας του Πούτιν Ντμίτρι Πέσκοφ, κατά τις συνομιλίες οι Πούτιν και ο Αλ Θάνι συζήτησαν τις απόψεις τους για τις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου, αλλά δεν μπορεί κανείς να περιμένει η συμφωνία να οδηγήσει σε πάγωμα των επιπέδων παραγωγής, καθώς οι δύο χώρες μπορούν να αναπτύξουν μια συλλογική προσέγγιση στο θέμα αυτό.

Αλλά το Κατάρ δεν στοχεύει απλώς να ανταγωνιστεί με τη Ρωσία στην αγορά πετρελαίου, αλλά είναι αποφασισμένο να καταλάβει τις θέσεις του στις ευρωπαϊκές αγορές του αερίου. Σχεδιάζει να συνεχίσει την παροχή του Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (LNG) μέσω της Πολωνίας, υπονομεύοντας έτσι τη θέση της Gazprom. Αλλά το πετρέλαιο για το αέριο είναι δύο μεγάλες ανησυχίες για τη Μόσχα αυτές της ημέρες, επειδή επιτρέπουν να ανακουφιστεί η πίεση των αντιρωσικών κυρώσεων. Πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι η εισαγωγή των τερματικών LNG δημιουργεί προϋποθέσεις για τον σχηματισμό μιας ενιαίας παγκόσμιας αγοράς φυσικού αερίου, αντί για τρεις τοπικές αγορές, και το Κατάρ παίζει ηγετικό ρόλο στην εξέλιξη αυτή. Ταυτοχρόνως, η Μόσχα παραμένει εξαρτημένη από την Ουκρανική διαδρομή του φυσικού αερίου και δεν έχει τις δυνατότητες να ανταγωνιστεί με το Κατάρ στην ασιατική αγορά του LNG.

Επομένως η Ρωσία ως κορυφαία χώρα εξαγωγών αερίου μέσω αγωγών είναι κατά μέτωπο ανταγωνίστρια του Κατάρ ως κορυφαίας χώρας εξαγωγών υγροποιημένου αερίου. Στην πραγματικότητα, η παροχή LNG από το Κατάρ και τις ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή αγορά επέτρεψε στις Βρυξέλλες να προτείνουν το επονομαζόμενο Τρίτο Ενεργειακό Πακέτο, το οποίο ανοιχτά κάνει διακρίσεις εναντίον της Gazprom, εμποδίζοντάς την να επενδύσει στην κατασκευή νέων αγωγών φυσικού αερίου και εξ αυτού εμποδίζοντας πολλά έργα, περιλαμβανομένου και του διαβόητου Νοτίου Ρεύματος (South Stream). Επιπλέον η Ντόχα σαφώς δεν πρόκειται να σταματήσει τις προσπάθειές του να εξωθήσει τη Μόσχα από τις παραδοσιακές της αγορές αερίου. Έτσι, οι στόχοι της Ντόχα είναι σαφείς – να εξασφαλίσει την υποστήριξη της Μόσχας σε αντάλλαγμα για τεράστιες οικονομικές επενδύσεις. Αλλά το Κατάρ δεν μπορεί να εκπληρώσει τις υποσχέσεις του επειδή οι εξαγωγές του LNG προς την Ευρώπη δεν είναι επικερδείς. Με όρους λειτουργίας το Κατάρ ακόμη αποκομίζει κέρδος αλλά πρέπει να αποπληρώσει τα χρέη για την υποδομή που δημιούργησε. Επιπλέον η Ντόχα δεν είναι ικανή να παρατήσει τις μη επικερδείς πωλήσεις του LNG, και επομένως παίρνει νέα δάνεια για να ενισχύσει την υποδομή του στο φυσικό αέριο σε μια προσπάθεια να λάβει μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς.

Πρόκειται για έναν φαύλο κύκλο που οδηγεί το Κατάρ σε ακόμη μεγαλύτερο χρέος. Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πότε θα σκάσει μια φούσκα αλλά θα σκάσει κάποια μέρα. Γι’ αυτό, η Ντόχα έχει εισάγει ένα καθεστώς βάναυσης εξοικονόμησης. Είναι αρκετό να αναφέρουμε τις επαναλαμβανόμενες μειώσεις στη χρηματοδότηση του Αλ Τζαζίρα – το κύριο εργαλείο της εξωτερικής πολιτικής του Κατάρ. Μένοντας χωρίς χρήματα ενώ έχει συνηθίσει να ζει με μεγαλοπρεπή τρόπο, το Αλ Τζαζίρα έχει δυσφημίσει τον εαυτό του στον χώρο των αραβικών μέσων ενημέρωσης και και έχουν αρχίσει να μιλούν για αποχώρηση από το κανάλι όχι μόνο εξαιτίας της απροθυμίας τους να διαδίδουν ψευδείς ειδήσεις, αλλά επίσης και για οικονομικούς λόγους. Και αυτό το γνωρίζει καλά η Μόσχα.

Και πάλι, η Μόσχα θυμάται τον καταστροφικό ρόλο που έπαιξε το Κατάρ στα γεγονότα της Λιβύης, της Αιγύπτου, της Υεμένης και της Συρίας, μαζί με την υποστήριξη που παρείχε στους Βαχαμπιστές στην Τσετσενία κατά τη διάρκεια μιας τρομοκρατικής – αποσχιστικής εξέγερσης εκεί. Θυμάται κανείς την προσβολή που δέχθηκε η Μόσχα στον Νοέμβριο του 2011, όταν οι υπηρεσίες ασφαλείας του αεροδρομίου της Ντόχα επιτέθηκαν στον Ρώσο πρέσβη προσπαθώντας να του αρπάξουν τον διπλωματικό του σάκκο, δείχνοντας την απογοήτευση του Κατάρ με την πολιτική της Ρωσίας στη Συρία. Έτσι, η Ρωσία χρησιμοποιεί το Κατάρ για να προωθήσει τα ενδιαφέροντά της στη Μέση Ανατολή. Δεν θα πρέπει να υπάρχουν ψευδαισθήσεις γι’ αυτό το πράγμα και όπως ακούγεται ο Βλαντιμίρ Πούτιν διαθέτει εξαιρετικά καλή μνήμη.

Peter Lvov, Ph.D.

Πηγή

 

 

Advertisements