Θα αποκτήσει η Τουρκία σύνορα με Κουρδικό κράτος;

Θα αποκτήσει η Τουρκία σύνορα με Κουρδικό κράτος;

Οι εξελίξεις στην Μέση Ανατολή άνευ αμφιβολίας επηρεάζουν τόσο την Άγκυρα όσο και τους Κούρδους. Το κουρδικό κόμμα της Τουρκίας HDP (Κουρδικό Κόμμα Ειρήνης και Δημοκρατίας) που στις τελευταίες εκλογές έλαβε το 13% των ψήφων, η οργάνωση PKK που με τον αντάρτικο αγώνα της δημιουργεί τεράστια προβλήματα στην εσωτερική ασφάλεια της Τουρκίας, το αδελφό κόμμα του PKK στην Συρία PYD που εξαπλώνει τις αυτονομιστικές του δράσεις στα σύνορα με την Τουρκία και οι Κούρδοι Πεσμεργκά που απολαμβάνουν ομόσπονδη αυτονομία στο βόρειο Ιράκ, έχουν ως πανκουρδικό στόχο την δημιουργία κράτους στις συνοριακές περιοχές της νοτιοανατολικής και ανατολικής Τουρκίας που θα συμπεριλαμβάνει και τα εδάφη των κουρδικών επαρχιών της τουρκικής επικράτειας.

Η Άγκυρα από το 2011 που ξέσπασε ο συμμοριτοπόλεμος στην Συρία ήταν χορηγός των τζιχαντιστών του Ισλαμικού Κράτους και της Αλ Κάιντα που ήθελαν να διαλύσουν την χώρα και έχει συμβάλλει τα μέγιστα στην προσπάθεια ανατροπής του Άσαντ. Πρωταρχικός στόχος της Άγκυρας ήταν η δημιουργία στις συριακές περιοχές που συνορεύουν με την Τουρκία μιας «no-fly zone» (ζώνη απαγόρευσης πτήσεων) και ενός δήθεν ανθρωπιστικού διαδρόμου κατά μήκος των συνόρων που θα έδινε το δικαίωμα εισβολής τουρκικών στρατευμάτων στην βόρεια Συρία για δήθεν προστασία του πληθυσμού από τις «ακρότητες» του νόμιμου συριακού στρατού. Αυτή η εισβολή τουρκικών στρατευμάτων που θα γινόταν βέβαια με την συμπαράσταση των ισλαμοσυμμοριτών και τις ευλογίες της Ουάσιγκτον θα είχε ως αποτέλεσμα την κατοχή και προσάρτηση μιας μεγάλης συριακής περιοχής, την οποία εποφθαλμιά η Άγκυρα από τότε που συρρικνώθηκε η Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Τα σχέδια της Άγκυρας εξανεμίστηκαν από το κουρδικό στοιχείο της Συρίας, καθώς οι στρατιωτικές δυνάμεις της Δαμασκού ήταν απασχολημένες σε άλλα μέτωπα και ήταν αδύνατο να επέμβουν στην βόρεια Συρία. Οι Κούρδοι δημιούργησαν το κουρδικό κόμμα PYD και οι πολιτοφύλακες αυτού του κόμματος αντιστάθηκαν σθεναρά και με επιτυχία στα σχέδια των τζιχαντιστών που λειτουργούσαν ως πράκτορες της Άγκυρας και της Ουάσιγκτον. Η επέμβαση δε της Ρωσίας το φθινόπωρο του 2015 έδωσε το τελειωτικό χτύπημα στα σχέδια της Άγκυρας για προσάρτηση συριακών εδαφών, καθώς και στα αμερικανοσιωνιστικά σχέδια κατακερματισμού της Συρίας σε μικρότερα κρατίδια.

Το κουρδικό κόμμα PYD της Συρίας συνδέεται αδελφικά με την κουρδική οργάνωση PKK της Τουρκίας και μια αυτοδιοικούμενη από το PYD περιοχή στα σύνορα με την Τουρκία θα έδινε σίγουρα το έναυσμα για αποσκίρτηση κουρδικών περιοχών της νοτιοανατολικής Τουρκίας που στην πλειοψηφία τους (80 έως 90%) κατοικούνται από Κούρδους. Το PYD που αντιπροσωπεύει τους Κούρδους της Συρίας ελπίζει σε μια ομοσπονδιακή διευθέτηση στην χώρα αυτή, σε μια αυτοδιοικούμενη περιοχή, κάτι που δεν έχει αποκλείσει ούτε η Δαμασκός αλλά ούτε και η Μόσχα. Αυτό σημαίνει ότι ο αγώνας που διεξάγει η Άγκυρα στο εσωτερικό της Τουρκίας με στόχο τον περιορισμό των κουρδικών διεκδικήσεων για ανεξαρτησία, μετά την διευθέτηση της συριακής κρίσης θα πρέπει να γιγαντωθεί, με περιορισμένες πιθανότητες επιτυχίας, αφού θα έχει να αντιμετωπίσει ένα ομόσπονδο κουρδικό κράτος της Συρίας στα σύνορα της.

Η κατάσταση στα σύνορα της Τουρκίας με το Ιράκ ίσως είναι καλύτερη. Η περιφερειακή αυτόνομη κυβέρνηση του ιρακινού Κουρδιστάν KRG (Kurdistan Regional Government) κυριαρχείται από την κουρδική φυλή Πεσμεργκά, μια φυλή η οποία δεν διάκειται τόσο εχθρικά προς την Άγκυρα, όσο οι Κούρδοι της Συρίας και της Τουρκίας. Σε κάθε περίπτωση όμως ο ηγέτης των Πεσμεργκά Μασούντ Μπαρζανί δεν θα προδώσει την κουρδική εθνική του ταυτότητα και το μέλλον του κόμματος του KDP (Κουρδικό Δημοκρατικό Κόμμα) που πλειοψηφεί στο βόρειο Ιράκ στα σύνορα με την Τουρκία (περιοχή Μοσούλης, Κιρκούκ και Αρμπίλ). Μπορεί ο Μπαρζανί να θεωρεί την ηγεσία του PKK και του PYD ιδεολογικούς πολιτικούς αντιπάλους, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα παρεμποδίσει εξ αυτής της αιτίας την δημιουργία κουρδικού κράτους. Εξ άλλου το τελευταίο διάστημα η θέση Μπαρζανί στο κουρδικό Ιράκ εξασθενεί, καθώς αυξάνει σε αυτή την περιοχή η επιρροή της Τεχεράνης και της Μόσχας, παρά τις προσπάθειες νατοϊκών χωρών (κυρίως Γερμανία) να ενισχύσουν τους Πεσμεργκά μέσω στρατιωτικής εκπαίδευσης και προμήθειας αμυντικού υλικού. Πολλοί ιρακινοί Κούρδοι είναι απογοητευμένοι από τους σκοτεινούς στόχους και δεσμούς του παρελθόντος του Μπαρζανί με την Άγκυρα, όπως επίσης προβληματίζονται έντονα με την στάση της Άγκυρας και του Ερντογάν έναντι των Κούρδων στο εσωτερικό της Τουρκίας.

Σε αυτό το σημείο παρενθετικά είναι σημαντικό να αναφέρουμε και θα πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ των Κούρδων που ζουν στο Ιράν και εκείνων που ζουν στην Τουρκία, στην Συρία και στο Ιράκ. Σε ότι αφορά το Ιράν υπάρχουν πόλεις και χωριά στο δυτικό τμήμα της χώρας με πλειοψηφία Κούρδων, όπως οι περιοχές Ιλάμ, Σαναντάζ και Κερμανσάχ. Η ηγεσία του Ιράν φρόντισε σε αυτές τις κουρδικές περιοχές η κουρδική γλώσσα να αναγνωρίζεται ως κύρια μαζί με την περσική, για έναν πληθυσμό που ζει σε αυτή την περιοχή επί αιώνες. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι πολλές κουρδικές πόλεις και χωριά του Ιράν καταστράφηκαν ολοσχερώς κατά την διάρκεια του οκταετούς πολέμου Ιράκ-Ιράν (1980-1988), λόγω της θέσης αυτής της περιοχής που γειτνίαζε με το Ιράκ.

Αυτή η καταστροφή προκάλεσε την μετακίνηση κουρδικού πληθυσμού σε μεγαλύτερες πόλεις πιο ανατολικά και στην πρωτεύουσα Τεχεράνη, με αποτέλεσμα όλη αυτή η περιοχή να απωλέσει την κουρδική πληθυσμιακή της ομοιογένεια. Σε γενικές γραμμές μπορεί να ειπωθεί ότι οι Κούρδοι του Ιράν απολαμβάνουν ελευθεριών και δικαιωμάτων που οι Κούρδοι της Τουρκίας ούτε να ονειρευτούν μπορούν. Οι περισσότεροι από τους Κούρδους του Ιράν βλέπουν την χώρα αυτή ως το σπίτι τους και το πολιτικό σύστημα του Ιράν τους παρέχει χώρο για να αναπτύσσουν τις πολιτικές και πολιτισμικές τους δραστηριότητες, ενώ οι εξελίξεις των τελευταίων ετών στην Μέση Ανατολή τους ώθησε να αναγνωρίσουν ότι η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν τους προφύλαξε από τις βιαιότητες που υπέστησαν οι ομοεθνείς τους από τους τζιχαντιστές τόσο στην Συρία όσο και στο Ιράκ. Ωστόσο οι Κούρδοι του δυτικού Ιράν δεν απεμπολούν το δικαίωμα για αυτονομία, αν και η Τεχεράνη έχει αποκλείσει αυτό το ενδεχόμενο καθώς ο μισός πληθυσμός της χώρας αποτελείται από μη περσικές εθνότητες (Αζέροι, Άραβες, Βελούχιοι και Κούρδοι). Έτσι μια μελλοντική ίδρυση ενός κουρδικού κράτους στην Μέση Ανατολή δύσκολα θα επηρεάσει ή θα μπορέσει να ενσωματώσει κουρδικές περιοχές της ιρανικής επικράτειας.

Μετά την διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την ίδρυση του νεοτουρκικού κράτους το 1923 η Άγκυρα διεξάγει έναν συνεχή πόλεμο (φανερό ή κρυφό) με τους Κούρδους. Οι Κούρδοι κατάφεραν μέσα από συνεχείς διωγμούς που είχαν και έχουν γενοκτονικά χαρακτηριστικά να επιζήσουν ως φυλή και ως έθνος και σήμερα περίπου έναν αιώνα μετά διεκδικούν με επιτυχία τον αυτοπροσδιορισμό τους και το κράτος τους. Στα 100 χρόνια ιστορίας του νεοτουρκικού κράτους η Άγκυρα εμπόδισε με κάθε μέσο και τρόπο την ανεξαρτησία των Κούρδων είτε στο εσωτερικό της Τουρκίας, είτε στις διασυνοριακές περιοχές της, ενώ προσπάθησε και να τους αφομοιώσει στην βάση ενός σχεδίου «εκτουρκισμού» και «μουσουλμανοποίησης».

Οι Κούρδοι άντεξαν, πολέμησαν και τα κατάφεραν. Δεν μπορεί πλέον να υπάρξει διεθνής διευθέτηση του κουρδικού προβλήματος, χωρίς την αποδοχή της εθνοτικής, γλωσσικής, πολιτισμικής και ιστορικής ιδιαιτερότητας των Κούρδων στην Μέση Ανατολή. Η αναγνώριση αυτής της ιδιαιτερότητας σημαίνει και την ίδρυση κουρδικής αυτόνομης περιοχής, δηλαδή την ύπαρξη κουρδικού κράτους που αναγκαία θα συμπεριλάβει και το 20 έως 30% του πληθυσμού της Τουρκίας που είναι Κούρδοι.

Το νεοτουρκικό κράτος κατάφερε τα πρώτα 100 χρόνια της ύπαρξης του να μην έχει σύνορα με τους Κούρδους. Τα επόμενα όμως 100 χρόνια θα είναι διαφορετικά και πιθανότατα η Άγκυρα θα υποχρεωθεί να έχει στο υπογάστριο της, στα σύνορα της  μια κουρδική αυτόνομη περιοχή, ένα κουρδικό ομόσπονδο κράτος της Συρίας που σίγουρα δεν θα τρέφει και τις πλέον φιλικές διαθέσεις προς αυτήν.

Ένα κουρδικό κράτος που θα δώσει το έναυσμα για την απόσχιση μεγάλου τμήματος τουρκικών εδαφών που σήμερα κατοικούνται από Κούρδους.

Γ. Λιναρδής

Advertisements