Οι ευρύτερες συνέπειες του Brexit για τη Μέση Ανατολή

https://i0.wp.com/ru.journal-neo.org/wp-content/uploads/2016/07/Part-NIC-Nic6525747-1-1-0-300x171.jpg

Φαίνεται ότι η Άγκυρα κατάλαβε πρώτη ότι η απόσυρση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ θα έχει ευρύτερες συνέπειες. Η εξασθενημένη Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα μπορεί να αντιτεθεί στις δράσεις της Ουάσιγκτον στη Μέση Ανατολή, ιδιαίτερα όταν η Χίλαρι Κλίντον είναι πιθανόν να γίνει η επόμενη πρόεδρος των ΗΠΑ. Επομένως, η Άγκυρα έστρεψε αμέσως την προσοχή της προς τη Μόσχα ζητώντας συγγνώμη για την κατάρριψη του πολεμικού αεροσκάφους SU-24 και εξέφρασε την ετοιμότητά της προς έναν στρατηγικό συνεταιρισμό με τη Ρωσία. Οι Τούρκοι αντιλαμβάνονται ότι δεν θα έχουν πολύ δύναμη απέναντι στις ΗΠΑ, ένα κράτος με διαφορετικές προσεγγίσεις στην κατάσταση στη Συρία, το Ιράκ και τη Μ. Ανατολή γενικά. Πιο σημαντικά, η Άγκυρα αντιλαμβάνεται καλά το σχέδιο της Ουάσιγκτον να επιδιώξει τη δημιουργία ενός κουρδικού κράτους που θα καταλαμβάνει κουρδικές περιοχές της Τουρκίας, του Ιράκ και της Συρίας. Αλλά κανείς από τους παίκτες στην περιοχή δεν θα αισθάνεται άνετα γύρω από έναν τέτοιο γεωπολιτικό σχηματισμό με συνολικό πληθυσμό 30 εκατομμυρίων ανθρώπων στην ίδια την καρδιά της Μέσης Ανατολής. Ούτε στη Ρωσία αρέσει τόσο η ιδέα αυτή, αν λάβουμε υπόψιν τη φιλοαμερικανική στάση του κουρδικού πληθυσμού στην περιοχή. Επιπροσθέτως, το Ισραήλ θα είναι ευχαριστημένο με την εξασφάλιση ενός συμμάχου με τη μορφή ενός κουρδικού κράτους ακριβώς στο κέντρο του Αραβικού Κόσμου, υπονομεύοντας τις θέσεις τόσο της Τουρκίας όσο και του Ιράν.

Μια εξασθενημένη Ευρώπη που θα εξασθενίζει συνεχώς κάθε μέρα ειδικά με πολιτικούς όρους, δεν μπορεί να παίξει  ρόλο αντίβαρου στην ανάμιξη των ΗΠΑ σε όλη την περιοχή. Επομένως, οι τοπικοί παίκτες τώρα έχουν μια επιλογή: Μπορούν να υποταχθούν στις επιθυμίες της Ουάσιγκτον ή να επικεντρωθούν στη δημιουργία μιας ευρύτερης συνεργασίας με τη Μόσχα, η οποία δεν αναγκάζει κανέναν να ακολουθήσει πιστά σε ξένες δημοκρατικές, ηθικές και πολιτικές αξίες και το έχει συνήθεια να σέβεται την ακεραιότητα και την αρχή της μη-ανάμιξης στα εσωτερικά άλλων χωρών. Εξάλλου, με τον βομβαρδισμό της Γιουγκοσλαβίας το 1999, την ενεργό προώθηση και επέκταση του ΝΑΤΟ προς την Ανατολή και τη συμπερίληψη στη Βορειοατλαντική Συμμαχία των πρώην σοβιετικών δημοκρατιών, ακολουθούμενη από τη Γεωργιανή κρίση του 2008 και τον διαχωρισμό του Donbass από την Ουκρανία το 2014, οι ΗΠΑ έθαβαν την Ευρώπη που δημιουργήθηκε το 1945 στη Γιάλτα αμέσως μετά τον Β’ΠΠ.

Τώρα οι ΗΠΑ είναι αποφασισμένες να γκρεμίσουν τη Μέση Ανατολή ως σύστημα μαζί με τη Βόρεια Αφρική, το σύστημα που δημιουργήθηκε από το Λονδίνο και το Παρίσι με την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και ενσωματώθηκε στη Συμφωνία Sykes-Picot. Πρώτα ήταν η κατοχή του Ιράκ το 2003. Αυτή ακολουθήθηκε από ένα κύμα «Αραβικών Ανοίξεων» το 2011. Το τελικό αποτέλεσμα αυτής της ανάμιξης ήταν τρομακτικό: Η Λιβύη είναι ένα διαλυμένο κράτος τώρα, το Ιράκ είναι έτοιμο να διασπαστεί σε Σουνιτοστάν, Σιιτοστάν και Κουρδιστάν, η Αίγυπτος είναι υπό την απειλή της «Μουσουλμανικής Αδελφότητας», η Υεμένη μπορεί ξανά να σπάσει σε δύο τμήματα – το βόρειο και το νότιο, και ο εμφύλιος πόλεμος στη Συρία οδηγεί μόνο στη διαίρεση της χώρας σύμφωνα με εθνοτικές και θρησκευτικές γραμμές. Επιπροσθέτως, το Σουδάν έχει καταρρεύσει, αλλά υπάρχει επίσης το ενδεχόμενο της δημιουργίας ενός «Ευρύτερου Κουρδιστάν.» Και μετά η «δημοκρατικοποίηση» θα σαρώσει το Ιράν, δεδομένου ότι σχεδόν ένα τρίτο του πληθυσμού του αποτελείται από Αζέρους που μένουν στο βορειοδυτικό τμήμα της χώρας γύρω στο Tabriz, ενώ ο Νότος είναι πατρίδα πολλών εκατομμυρίων Balluchi με αντίστοιχα τμήματα στο γειτονικό Πακιστάν και στα Ανατολικά το Ιράν είναι πυκνά κατοικημένο με 2,5 εκατομμύρια Κούρδους.

Οι Αμερικάνοι μετά θα προσπαθήσουν να σπάσουν τη Σαουδική Αραβία σε 3-4 μέρη, τα οποία θα είναι ευκολότερο να ελέγχουν από μια χώρα με επίκεντρο το Ριάντ. Ιδιαίτερα, επειδή σχεδόν όλο το πετρέλαιο στη Σαουδική Αραβία εξορύσσεται στην Ανατολική Επαρχία (το ιστορικό όνομα των Al-Hiss), στη δύση πριν όπου υπήρχε ένα μετριοπαθές Σουνιτικό βασίλειο του Hijaz, που ήταν έδρα δύο Ισλαμικών ιερών μνημείων της Μέκκας και της Μεδίνας, στα βόρεια και βορειοανατολικά της χώρας όπου ήταν ένα βασίλειο με πρωτεύουσα στην Al-Haile που ελέγχονταν από την ένωση των φυλών Shammar, στα νοτιοδυτικά (ιστορική περιοχή του Al-Asir) όπου υπήρχε η φατρία του al-Raschid, όπου πολλά εκατομμύρια Υεμένων ζουν σήμερα, περιλαμβανομένων και των Σιϊτών Houthi και Σιϊτών Ismaili.

Η Άγκυρα έχει αντιληφθεί ότι ο μόνος παίκτης που μπορεί να σταματήσει το σχέδιο των ΗΠΑ για τον επανασχεδιασμό της Μέσης Ανατολής είναι η Ρωσία. Είναι σαφές ότι ο επανασχεδιασμός της Μέσης Ανατολής θα υλοποιηθεί όταν οι κύριοι παίκτες, περιλαμβανομένης της Αιγύπτου, του Ιράκ, της Συρίας και της Αλγερίας είναι εξασθενημένοι. Υπάρχουν οι αυξανόμενες φιλοδοξίες της Σαουδικής Αραβίας, η οποία ανακήρυξε τον εαυτό της σε σημαιοφόρο του Σουνιτικού κόσμου χειραγωγώντας τους Σουνίτες Άραβες με τη φημολογούμενη Σιϊτική απειλή που υποτίθεται προέρχεται από το Ιράν. Αυτή η αντίθεση διαμορφώνει τώρα την όλη κατάσταση στην περιοχή, περιλαμβανομένων και πολέμων και συγκρούσεων στο Ιράκ, τη Συρία και την Υεμένη. Και όταν η Χίλαρι Κλίντον έλθει στην εξουσία με τους ειδικούς της δεσμούς με τις Αραβικές μοναρχίες του Περσικού Κόλπου, η σύγκρουση θα γίνει ακόμη πιο έντονη.

Βέβαια, μπορεί κανείς να αναρωτηθεί πώς η Τουρκία, η οποία θεωρείται επίσης μια Σουνιτική χώρα και η εργάζεται στενά με τη Σαουδική Αραβία και το Κατάρ στη Συρία, θα μπορούσε να αλλάξει τη στάση της; Στην πραγματικότητα μπορεί, επειδή το Ριάντ και η Ντόχα χρησιμοποιούν την Άγκυρα για τους δικούς τους σκοπούς, ενώ δεν δίνουν τίποτα σε αντάλλαγμα. Επιπλέον, για τα σχεδόν 100 χρόνια που έχουν περάσει από τον καιρό που ο Κεμάλ Ατατούρκ διεχώρισε το Ισλάμ από τους κρατικούς θεσμούς, η Τουρκία έχει γίνει μια κοσμική χώρα από πολλές απόψεις. Επιπλέον, ήθελε πάντα να γίνει μέλος της ΕΕ, αλλά τώρα το Brexit φαίνεται ότι έχει θάψει εκείνες τις ελπίδες. Όμως η Τουρκία έχει μια έντονη αίσθηση για των δικών της εθνικών συμφερόντων, για τα οποία είναι διατεθειμένη να αγωνιστεί μέχρι τέλους. Η μόνη χώρα που θα μπορούσε δυνητικά να διευκολύνει αυτόν τον σκοπό είναι η Ρωσία.

Το έργο (project) πού είναι τώρα γνωστό ως ΕΕ δεν είναι ακόμη νεκρό, αλλά έχει υποστεί σοβαρή ζημιά, επομένως θα είναι αδύνατον να προβλέψουμε αν θα ανακάμψει ή αν άλλες χώρες, ακολουθώντας το παράδειγμα του Ηνωμένου Βασιλείου, θα αρχίσουν να εγκαταλείπουν την ένωση. Η τάση αυτή είναι προφανής, καθώς επίσης και μια τάση προς την αποσύνθεση των πολύ-εθνικών χωρών: Το ΗΒ, η Ισπανία, το Βέλγιο, ακόμη και η Ιταλία, όπου οι βόρειοι και οι Βενετοί δεν θέλουν να ζουν κάτω από την εξουσία ττηςΡώμης. Και αν εξ αιτίας των ενεργειών των Ηνωμένων Εθνών εκατοντάδες χιλιάδες Σύριοι και Ιρακινοί πρόσφυγες φύγουν για την Ευρώπη μέσω Τουρκίας ξανά, περιλαμβανομένων και δεκάδων χιλιάδων τρομοκρατών, η Άγκυρα θα βρεθεί σε μια περίεργη κατάσταση. Η οικονομία της Τουρκίας έχει εξασθενίσει σοβαρά πλέον από τις κυρώσεις που επέβαλε η Μόσχα σε απάντηση για την κατάρριψη του πολεμικού αεροσκάφους Su-24 της Ρωσίας πάνω από τη Συρία. Η γεωργία της Τουρκίας, ο τουριστικός κλάδος και οι κατασκευαστικές επιχειρήσεις δεν θα μπορέσουν να ανακάμψουν από αυτές τις κυρώσεις χωρίς την ομαλοποίηση των σχέσεών της με τη Ρωσία. Ειδικά επειδή η αποκατάσταση της στρατηγικής συνεργασίας με τη Ρωσία θα οδηγήσει στην επανέναρξη της κατασκευής του αγωγού «Τουρκικό ρεύμα» (Turkish stream) προς τη Νότια Ευρώπη, πράγμα το οποίο θα σηματοδοτήσει το τέλος της Ουκρανίας μαζί με την ταχεία άνοδο μιας εύπορης Τουρκίας.

Είναι σαφές ότι η δημιουργία ενός άξονα μεταξύ των δύο χωρών – Ρωσίας και Τουρκίας – δεν είναι αρκετή για να διαταράξει τελείως την εφαρμογή των σχεδίων των ΗΠΑ για τον απανασχεδιασμό της Μέσης Ανατολής. Προφανώς είναι απαραίτητο σ’ αυτό να συμμετάσχει και ένα ισχυρό Ιράν, το οποίο σύντομα θα πρέπει να αντιμετωπίσει τις προσπάθειες της Ουάσιγκτον να «φιλελευθεροποιήσει» τους ιμάμηδες στην εξουσία, μια διαδικασία ήδη καθ’ οδόν στο Ιράκ και στη Συρία. Στο μέλλον αυτή η “ένωση” μπορεί να ενωθεί με το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν και το Αζερμπαϊτζάν, που έχουν ήδη βιώσει τις προετοιμασίες για «χρωματιστές επαναστάσεις» στο έδαφός τους. Η ένωση αυτή, με έναν συνολικό πληθυσμό 380 εκατομμυρίων ανθρώπων και με τεράστια αποθέματα υδρογονανθράκων και ισχυρούς στρατούς θα είναι άκρως ικανές να υπεραμυνθούν των συλλογικών τους συμφερόντων. Επιπλέον, η δημιουργία της θα εξασθένιζε περαιτέρω την ΕΕ και την εξάρτησή της από τις ΗΠΑ, πράγμα που ίσως πυροδοτούσε μια διαδικασία προς έναν κοινό Ευρασιατικό χώρο από τον Ατλαντικό έως τον Ειρηνικό, που ανέφερε πρόσφατα ο Πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν. Η Τουρκία φαίνεται πως κινείται προς την κατεύθυνση αυτή τώρα, αλλά είναι απολύτως αναγκαίο σ’ αυτήν την ώθηση να συμμετάσχει και το Ιράν. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα βρεθεί σε πραγματικά δύσκολη κατάσταση σύντομα επειδή δεν θα μπορέσει να συνεχίσει να υπάρχει στην παρούσα της μορφή. Οι Βρυξέλλες σαφώς έχουν αποκτήσει υπερβολική εξουσία και η επέκταση της ΕΕ προς τα Ανατολικά έχει οδηγήσει στην ένταξη φτωχών αλλά φιλόδοξων χωρών όπως η Πολωνία και η Ρουμανία, για να μην αναφέρουμε τα Βαλτικά κράτη που έχουν θέσει την Ευρωπαϊκή Ένωση σε μια επισφαλή οικονομική θέση. Ο χρόνος θα επιτελέσει το έργο του τώρα αλλά αντί να περιμένει κανείς, θα μπορούσε να προετοιμαστεί για αυτό που είναι βέβαιο ότι θα επέλθει.

Peter Lvov

Πηγή

 

 

Advertisements