Καύκασος – Κεντρική Ασία Οι φλόγες της αστάθειας εξαπλώνονται

Χωρίς τίτλο.jpg

Καθώς συνεχίζουν κλιμακούμενες οι πολιτικοδιοικητικές εκκαθαρίσεις στο τουρκικό κράτος ως συνακόλουθο του αποτυχημένου (ή και κατευθυνόμενου) στρατιωτικού πραξικοπήματος, ηγέτες διαφόρων χωρών αποπειρώνται να υπερασπιστούν και να παγιώσουν στην έδρασή τους στην εξουσία.

Ένας οξυδερκής παρατηρητής δεν χρειάζεται παρά να εποπτεύσει την άμεση περιφέρεια της Τουρκίας στην περιοχή του Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας για να διαπιστώσει τα πειστικά προς τούτο δεδομένα. Ο πρόεδρος του Αρζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίγιεφ απεκάλυψε τις συνταγματικές τροποποιήσεις που επέφερε ώστε να παρατείνει τους όρους της προεδρικής του θητείας από 5 σε 7 χρόνια. Εν τω μεταξύ ο Τουρκμένος πρόεδρος Γκουρμπαγκουλί Μπερντιμουχαμέντοφ καθόρισε ημερομηνιακά μία παρόμοια επέκταση της προεδρικής του θητείας που θα ενεργοποιηθεί στην πατρίδα του.

Δεν είναι σύμπτωση το γεγονός ότι οι ηγέτες του Αζερμπαϊτζάν και του Τουρκμενιστάν προσπαθούν να συγκροτήσουν ολοένα και κεντρικότερη εξουσία, όπως ακριβώς έπραξε αντίστοιχα στα πρόσφατα χρόνια ο Τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν. Εν μέρει μία αντίληψη αναγκαστικής επαγρύπνησης για αυξημένες εξωτερικές απειλές ασφαλείας καθοδηγεί τις προσπάθειες περαιτέρω συγκεντρωτικότητας στις χώρες αυτές.

Η ανάδυση του Ισλαμικού Κράτους, αν και αυτό αποτελεί περισσότερο άμεσο πρόβλημα της Τουρκίας κυρίως, δοθέντος του ρόλου του στην Συριακή διαμάχη, εκλόνισε επίσης τις ισορροπίες στον Καύκασο και στην Κεντρική Ασία. Το Αζερμπαϊτζάν και τα Κεντροασιατικά κράτη απεδείχθησαν γόνιμο έδαφος στρατολόγησης για την ψευδοκρατική στρατευμένη ισλαμική οντότητα και εκατοντάδες πολιτών από τις χώρες αυτές εισέρρευσαν στις τάξεις των Ισλαμιστών του ISIS στην Συρία και στο Ιράκ. Ανησυχώντας σχετικά με την απειλή την οποία ενδεχομένως να συγκροτήσουν αυτοί οι μαχητές επιστρέφοντας στις πατρίδες τους, οι κυβερνήσεις αυτών των χωρών πολλαπλασίασαν τις προσπάθειές τους για την αποτροπή και καταστροφή της Ισλαμικής στράτευσης εντός των συνόρων τους.

Όμως στην Τουρκία η απειλή των εξτρεμιστών αποτελεί ένα μόνο μέρος της συνολικής ιστορίας. Καθώς οι κυβερνήσεις σε ολόκληρη την μείζονα περιοχή χρησιμοποιούν συχνά τον κίνδυνο του στρατευμένου Ισλάμ για να δικαιολογήσουν τα συντριπτικά πλήγματα εναντίον των πολιτικών αντιπάλων τους, η πραγματική έκταση που αντιπροσωπεύει το Ισλαμικό Κράτος και άλλες στρατευμένες μαχόμενες Ισλαμικές ομάδες εναντίον της εν λόγω περιοχής είναι ασαφής. Στην πραγματικότητα τα κυβερνώντα σώματα αυτών των χωρών μάλλον ανησυχούν και κατατρίβονται περισσότερο με την εξασφάλιση της ισχύος τους και την εξάλειψη των στοιχείων της εσωτερικής τους αντιπολιτεύσεως, παρά με την κατανίκηση του ξενοκίνητου τζιχαντισμού.

Σ’ όλες αυτές τις χώρες αυξάνονται οι διαμαρτυρίες ενάντια στις περιοριστικές κοινωνικοοικονομικές συνθήκες. Τα μειούμενα ημερομίσθια, οι περιοριζόμενες αμοιβές και η ανιούσα ανεργία συστήνουν μια αυξανόμενη δυσφορία σε όλη την περιοχή, δυσφορία τροφοδοτούμενη από τις χαμηλές τιμές του πετρελαίου και την επιστροφή των μεταναστών από την Ρωσσία. Σε απόκριση προς την κατάσταση αυτή τα κράτη της περιοχής στηρίχθηκαν στις ανάγκες ασφαλείας και αυξημένης εκτελεστικής εξουσίας ώστε να αντιμετωπίσουν την πολυποίκιλα κλιμακούμενη δημόσια αναταραχή. Ήδη πριν από την επέλευση των συνταγματικών διαφοροποιήσεων ή των προτάσεων για αυτές στο Αζερμπαϊτζάν και το Τουρκμενιστάν, το Τατζικιστάν τροποποίησε το σύνταγμά του αίροντας τα όρια των εξουσιαστικών θητειών. Εν τω μεταξύ η Αρμενία μεταβαίνει προς ένα κοινοβουλευτικό σύστημα σχεδιασμένο ώστε να εξασφαλίζει την επιρροή του προέδρου της Σερζ Σαρκισιάν επάνω στις μελλοντικές αρμενικές κυβερνήσεις. Η εξουσία δεν άλλαξε χέρια στο Καζακστάν και στο Ουζμπεκιστάν από την περίοδο της Σοβιετικής κατάρρευσης, ενώ οι γηράσκοντες πρόεδροι αυτών των Εθνών μηχανεύονται σχέδια διαδοχής τους τα οποία θα περιχαρακώσουν ασφαλιστικά την κυριαρχία των οικογενειών και των φατριών τους για πολλά μελλοντικά χρόνια.

Καθώς τα ελλείμματα και οι ρήξεις ασφαλείας καθίστανται συνηθέστερα στον Καύκασο και την Κεντρική Ασία οδηγούν μετά βεβαιότητος, μόνο σε μεγαλύτερη πολιτικοκοινωνική ρευστότητα. Αφότου οι Καζακστανές αρχές έθεσαν υπό περιορισμό περισσότερους από 1000 ανθρώπους τον περασμένο Ιούνιο, ενόψει διαδηλώσεων που είχαν προκηρυχθεί, η χώρα εβίωσε δύο μαζικές επιθέσεις λαϊκών μαζών ενάντια στις δυνάμεις ασφαλείας. Οι Αρμενικές δυνάμεις ασφαλείας είναι ακόμη εμπεπλεγμένες σε μία διαρκή συγκρουσιακή κατάσταση εναντίον των μελών του κινήματος «Ιδρυτικό Κοινοβούλιο», τα οποία κατέλαβαν πρόσφατα ένα αστυνομικό κτίριο απαιτώντας την παραίτηση του Σαρκισιάν λόγω της προσπάθειάς του για κλιμακούμενο συγκεντρωτισμό της εξουσίας. Η εν λόγω ομάδα απέδωσε επίσης εν μέρει την δραστηριοποίησή της και τις πρακτικές της στην απώλεια εκ μέρους της Αρμενίας της περιοχής του Ναγκόρνο-Καραμπάχ κατά την διάρκεια της πρόσφατης εκεί στρατιωτικής κλιμάκωσης. Καθώς η άλλη πλευρά σε εκείνη την ρήξη, το Αζερμπαϊτζάν, επιδιώκει με την δράση του στο Καραμπάχ να αποτρέψει την προσοχή του Έθνους του από την εσωτερική του πολιτική και οικονομική αστάθεια με την επίτευξη μιας στρατιωτικής νίκης.

Όπως η Τουρκία, αναλόγως τα κράτη κατά μήκος του Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας παλεύουν ανταποκρινόμενα στις αυξομειούμενες απειλές εναντίον της εθνικής ασφαλείας τους. Ασχέτως αν είναι υπόλογοι για την αύξηση αυτών των απειλών η αυξανόμενη πολιτική αστάθεια και αναταραχή ή η δραστηριότητα του μαχόμενου στρατευμένου Ισλάμ, τα κράτη σε ολόκληρη την περιοχή αναζητούν ως αντίδοτο την πολιτική συγκεντρωτικότητα και την καταστολή με δυνάμεις ασφαλείας ώστε να περιορίσουν αυτή την αύξηση. Αλλά όπως καταδεικνύουν σαφώς τα πρόσφατα βίαια γεγονότα στην Αρμενία και στο Καζακστάν, καθώς και η αιματηρή απόπειρα του ατελούς πραξικοπήματος στην Τουρκία προσπάθειες και πρακτικές αυτού του είδους μπορούν απλά να χειροτερέψουν τα πράγματα στο σύνολό τους.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΤΡΙΤΗΣ

Πηγή

 

Advertisements