Βιάζονται όσοι προεξοφλούν ολική επαναφορά των Ρωσοτουρκικών σχέσεων

Βιάζονται όσοι προεξοφλούν ολική επαναφορά των Ρωσοτουρκικών σχέσεων

Ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν συναντήθηκε στις 10 Οκτωβρίου με τον τούρκο ομόλογο του Ερντογάν στην Κωνσταντινούπολη, στο πλαίσιο της 23ης Συνόδου του Παγκοσμίου Συμβουλίου Ενέργειας. Οι δυο πρόεδροι είχαν μια κατ’ ιδίαν συνομιλία διάρκειας μιάμισης ώρας και στο ανακοινωθέν που εκδόθηκε αργότερα αναφέρεται η βούληση των δυο πλευρών για σύσφιξη των οικονομικών δεσμών και η αναζήτηση κοινού εδάφους σε περιφερειακά ζητήματα.

Στην διπλωματική γλώσσα αυτό σημαίνει ότι δεν υπήρξε κατά την συνάντηση ταύτιση απόψεων, αλλά προσπάθεια κατευνασμού των πρόσφατων εχθρικών τάσεων και ομαλοποίησης των σχέσεων που είχαν διαρραγεί μετά την κατάρριψη του ρωσικού μαχητικού στα σύνορα Τουρκίας-Συρίας. Όμως όντως κατά την συνάντηση υπήρξε μια βελτιωμένη ατμόσφαιρα σε σχέση με την προηγούμενη της Αγίας Πετρούπολης, κάτι που δικαιολογείται με την επιδείνωση των σχέσεων ΗΠΑ-Ρωσίας και τα γεωστρατηγικά οφέλη που θέλει να εκμεταλλευτεί η Άγκυρα από αυτή την επιδείνωση, εκβιάζοντας την Ουάσιγκτον και τις Βρυξέλλες.

Πιο αναλυτικά κατά την διάρκεια της συνάντησης αποφασίστηκε οι δυο χώρες να βρουν κοινό έδαφος στο θέμα της Συρίας, κάτι που σημαίνει ότι το κοινό αυτό έδαφος δεν έχει βρεθεί ακόμη, ενώ όσον αφορά τον αγωγό Turkish Stream οι δυο πλευρές δήλωσαν ότι «προτίθενται να εφαρμόσουν» το συγκεκριμένο έργο, δηλαδή εν καιρώ και εφόσον οι σχέσεις εξομαλυνθούν πλήρως και ικανοποιηθούν όλα τα ρωσικά αιτήματα. Υπενθυμίζουμε ότι το σχετικό μνημόνιο συνεργασίας για τον αγωγό Turkish Stream, μνημόνιο MOU (Memorandum of Understanding) και όχι συμφωνία όπως μερικοί θέλουν να πιστεύουν, είχε υπογραφεί τον Δεκέμβριο του 2014 μεταξύ της ρωσικής εταιρίας GAZPROM και της τουρκικής BOTAŞ. Όσον αφορά την δήλωση για την συνεργασία των δυο χωρών στον τομέα της αμυντικής τεχνολογίας και βιομηχανίας ο Ρώσος πρόεδρος τόνισε ότι τα τουρκικά αιτήματα θα εξεταστούν κατόπιν υποβολής συγκεκριμένων σχεδίων και προτάσεων, τουτέστιν ο δρόμος είναι μακρύς και δύσβατος.

Σχετικά με τον αγωγό Turkish Stream υπενθυμίζουμε ότι η Ρωσία είχε προτείνει την κατασκευή του μετά την ακύρωση του αγωγού South Stream που θα μετέφερε ρωσικό φυσικό αέριο μέσω της Μαύρης Θάλασσας στην Βουλγαρία και από εκεί μέσω της Ελλάδας στην Δυτική Ευρώπη. Ο αγωγός Turkish Stream θα συνδέει υποθαλασσίως την Ρωσία με την ευρωπαϊκή Τουρκία και μέσω Ελλάδας-Σκοπίων-Σερβίας θα μεταφέρει φυσικό αέριο στην κεντρική Ευρώπη.

Παρ’ όλο που η πρόταση Turkish Stream της Μόσχας όταν υποβλήθηκε φαινομενικά ικανοποιούσε τα σχέδια της Άγκυρας, διότι ισχυροποιούσε τις ενεργειακές της φιλοδοξίες, εν τούτοις προσέκρουε ανταγωνιστικά στα συμφέροντα του αγωγού TANAP (Trans Anatolian Pipeline), ο οποίος υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση και ο οποίος δεν περιλαμβάνει ρωσικό φυσικό αέριο και διέλευση ρωσικών εδαφών. Η Άγκυρα και Τούρκοι εμπειρογνώμονες αν και επανειλημμένα είχαν τονίσει ότι οι δυο αγωγοί TANAP (αζερμπαϊτζανό φυσικό αέριο) και Turkish Stream δεν είναι ανταγωνιστικοί, αλλά συμπληρωματικοί και με συμφέρουσα οικονομική προοπτική, παρ’ όλα αυτά ο γεωπολιτικός χαρακτήρας που απέρρεε από τον Turkish Stream έβαλε την Τουρκία σε πολύ δύσκολη θέση. Τουτέστιν μεταξύ των συμφερόντων της Ρωσίας και αυτών των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η λύση αυτού του γόρδιου δεσμού ήταν και είναι ένα πολύ δύσκολο εγχείρημα για την Άγκυρα και θα αντιμετωπισθεί πιθανότατα υπό την γεωπολιτική του διάσταση και προοπτική και όχι υπό την οικονομική, κάτι που σημαίνει ότι ο αγωγός Turkish Stream δεν είχε προοπτική υλοποίησης όσο η Άγκυρα είναι σφιχτά δεμένη στο άρμα της Ουάσιγκτον και του ΝΑΤΟ. Θα πρέπει να έχουμε υπόψη ότι είναι σύνηθες projects ενεργειακών αγωγών να υποκύπτουν στα γεωπολιτικά συμφέροντα, ενώ είναι ασύνηθες να υποκύπτουν σε οικονομικά συμφέροντα.

Αναφέρουμε χαρακτηριστικά ότι η ακύρωση της κατασκευής του αγωγού South Stream που προήλθε από αιτιάσεις των φιλοαμερικανικών κυβερνήσεων Ελλάδας και Βουλγαρίας, αν και οικονομικά ο αγωγός συνέφερε σε όλους τους εμπλεκόμενους, αποδεικνύει την προτεραιότητα που έχει η γεωπολιτική διάσταση τέτοιων εγχειρημάτων. Ο στόχος της Τουρκίας να καταστεί ενεργειακός διάδρομος και να κατασκευαστεί ο αγωγός Turkish Stream παράλληλα με των αμερικανικών συμφερόντων αγωγό TANAP αντιτίθεται με τα συμφέροντα των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης που στόχο έχουν την οικονομική αποσταθεροποίηση της Ρωσικής Συνομοσπονδίας.

Τονίζουμε ότι στην κατασκευή του αγωγού Turkish Stream δεν θα πρέπει να επιμείνει ούτε η Αθήνα αφού και αυτός, όπως και ο TANAP, αναδεικνύει τον γεωπολιτικό ρόλο της Τουρκίας, ενώ η Ελλάδα θα είναι απλά μια χώρα διέλευσης χωρίς ουσιαστικά δικαιώματα και γεωστρατηγικά οφέλη. Παρενθετικά αναφέρουμε ότι γεωστρατηγικά για την Ελλάδα ο μόνος ωφέλιμος αγωγός θα ήταν το νότιο ισοδύναμο του North Stream, ήτοι η ανάκληση της ακύρωσης για τον South Stream. Για να γίνει όμως αυτό απαιτείται αλλαγή γεωπολιτικής κατεύθυνσης και εφαρμογή εθνοκεντρικής στρατηγικής.

Η Ελλάδα προφανέστατα θα πρέπει να αντιταχθεί σε οτιδήποτε αναδεικνύει την Τουρκία ως περιφερειακή δύναμη στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, ήτοι σαφέστατα θα πρέπει να εξουδετερώσει στο πλαίσιο του εφικτού τα σχέδια της Άγκυρας να καταστεί ενεργειακός διάδρομος προς την Ευρώπη.

Γ. Λιναρδής

Advertisements