Το πετρέλαιο, ο Τραμπ και η πυρηνική συμφωνία με το Ιράν

https://i1.wp.com/cdn.oilprice.com/a/img/content/article/718x300/abb2105a927241f5acbeee375fdcf2d3.jpg

Ο εκλεγείς Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλτ Τραμπ έχει ορκιστεί να σκίσει την ιρανική συμφωνία για τα πυρηνικά από την πρώτη ημέρα και να επιβάλει εκ νέου κυρώσεις στο Ιράν. Η κίνηση θα μπορούσε να έχει σημαντικές συνέπειες για τις αγορές του πετρελαίου.

Η συμφωνία του 2015 μεταξύ των χωρών P5+1 (ΗΠΑ, Γαλλία, Ην. Βασίλειο, Ρωσία, Κίνα και Γερμανία) και Ιράν ήταν μια από τις επιτυχίες της κυβέρνησης Ομπάμα που απέδωσε πολλαπλά οφέλη. Πρώτον, χαλάρωσε τις εντάσεις μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, μια σχέση που είχε γίνει τόσο εχθρική τα προηγούμενα χρόνια που τα τύμπανα του πολέμου ακούγονταν έως την Ουάσιγκτον. Δεύτερον, η συμφωνία θέτει περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Από την άποψη του Ιράν, η συμφωνία επίσης έστρωσε τον δρόμο για την επιστροφή στις διεθνείς αγορές και τους επέτρεψε να αυξήσουν την παραγωγή πετρελαίου και τις εξαγωγές. Οι ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου είχαν υποχωρήσει από 2,4 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα (εβ/η) το 2011 στο 1 εβ/η μέχρι το 2013. Το Ιράν έχει πλέον αποκαταστήσει σε μεγάλο βαθμό τη χαμένη αυτή παραγωγή.

Εν τούτοις, η ιστορική βελτίωση των σχέσεων έγινε πολύ πιο περίπλοκη με την εκλογή του Ντόναλτ Τραμπ, που έχει ορκιστεί να ακολουθήσει σκληρή γραμμή απέναντι στο Ιράν. Δεν είναι σαφές αν ο ευμετάβλητος εκλεγείς Πρόεδρος θα υλοποιήσει την απειλή του αυτή ή αν θα υποχωρήσει μόλις καθίσει στο Οβάλ Γραφείο και εξετάσει πιο προσεκτικά τη συμφωνία.

Αν δεν προχωρήσει στην απόσυρση της συμφωνίας, οι επιπτώσεις θα είναι σημαντικές. Είναι ασαφές πόσο αποτελεσματικό θα είναι να επιβάλει ξανά κυρώσεις στο Ιράν και μάλιστα μονόπλευρα. Λαμβάνοντας υπόψιν το μέγεθος της οικονομίας των ΗΠΑ, απειλώντας να κλείσει την πρόσβαση στην αμερικανική αγορά οποιουδήποτε αγοράζει ιρανικό πετρέλαιο θα ήταν πειστικό. Θα μπορούσε δυνητικά να περιορίσει τις εξαγωγές του ιρανικού πετρελαίου άλλη μια φορά, πράγμα που θα μειώσει την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου και συνεπώς θα ωθήσει προς τα πάνω τις τιμές.

Από την άλλη μεριά, όπως εξηγείται σε μια νέα έκθεση από το Κέντρο Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Κολούμπια, η επανεπιβολή των κυρώσεων ίσως έχει ένα πιο δυσάρεστο αποτέλεσμα. Θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με δυσαρέσκεια σε όλη την Υφήλιο, και από χώρες συμμάχους των ΗΠΑ που εργάστηκαν σκληρά για να επιτευχθεί η συμφωνία. Μερικές χώρες, περιλαμβανομένων και των αμερικανικών συμμάχων στην Ευρώπη και την Ασία θα απέρριπταν τις απαιτήσεις της κυβέρνησης Τραμπ. Έτσι, οι ροές του πετρελαίου θα άλλαζαν πορεία από χώρες που συμμορφώνονται με την Ουάσιγκτον σε χώρες που αρνούνται να συμμορφωθούν. Αν ένας μεγάλος αγοραστής όπως η Κίνα αποφασίσει να μη συνεργαστεί με τον Πρόεδρο Τραμπ, η προσπάθεια να περιορίσει το Ιράν μάλλον θα αποτύχει.

Η έκθεση του Πανεπιστημίου Κολούμπια επίσης προσφέρει κάποιες ενδιαφέρουσες θεωρίες για τους υπολογισμούς του Ιραν όσον αφορά τη συνεργασία του με τον ΟΠΕΚ αν οι ΗΠΑ σχίσουν την πυρηνική συμφωνία. Από τη μια μεριά, το Ιράν μπορεί να συνεργαστεί με τον ΟΠΕΚ για να ενισχύσει τις τιμές του πετρελαίου τώρα, κάνοντας έτσι πιο οδυνηρό για τη διεθνή κοινότητα να επανεπιβάλει τις κυρώσεις γιατί αυτό θα ωθήσει περαιτέρω τις τιμές του πετρελαίου. Από την άλλη μεριά, το Ιράν ίσως προσπαθήσει να παράγει όσο γίνεται περισσότερο σήμερα από τον φόβο να δει την παραγωγή του να περιορίζεται από τις διεθνείς κυρώσεις στο μέλλον.

Για τις τιμές του πετρελαίου, η επίδραση μιας συγκρουσιακής προσέγγισης θα είναι τουλάχιστον θετική. Η πιθανότητα για διακοπές λειτουργίας στην προσφορά θα αυξηθεί. Αλλά ο γεωπολιτικός κίνδυνος θα είναι πιο σημαντικός. Το σχίσιμο της πυρηνικής συμφωνίας θα εγκαταλείψει τους μετριοπαθείς Ιρανούς αξιωματούχους, από τους οποίους πολλοί διακινδύνεψαν για να υποστηρίξουν τις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ. Οι σκληροπυρηνικοί επομένως θα ενισχυθούν και η σύγκρουση μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης θα είναι δύσκολο να αναιρεθεί.

Βέβαια, για πολλούς στην κυβέρνηση Τραμπ, υπάρχει αρκετό όφελος από αυτό. Ο Ντόνταλτ Τραμπ έχει προσπαθήσει να κερδίσει την εύνοια των εγχώριων πολιτικών παίρνοντας μια επιθετική στάση εναντίον του Ιράν. Εν τω μεταξύ, αρκετές φημολογούμενες τοποθετήσεις στην κυβέρνηση Τραμπ έχουν ένα μακρό ιστορικό προτείνοντας μια εχθρική προσέγγιση προς το Ιράν.

Ο Γερουσιαστής Μάικ Πομπέο που έχει τοποθετηθεί  για να διοικήσει τη ΣΙΑ υποσχέθηκε μόλις την περασμένη εβδομάδα να «αποσύρει» την πυρηνική συμφωνία. Ο φιλοπόλεμος Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας πρώην Αντιστράτηγος Μάικλ Φλιν επίσης επικρίνει τη συμφωνία. Το πιο σημαντικό από όλα είναι ίσως η ενδεχόμενη επιλογή του Τζον Μπόλτον να ηγηθεί το Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Ο Μπόλτον είναι ένας από τους πιο ακραίους επικριτές της συμφωνίας και του Ιράν γενικότερα και έχει ανοιχτά προτείνει την αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη. Αν επιλεγεί να ηγηθεί του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ο Τραμπ θα είναι σαν να σηματοδοτεί τις προθέσεις του για να αποσύρει τη συμφωνία.

Μετά είναι και οι κορυφαίοι διευθυντές από την πετρελαϊκή βιομηχανία που εισακούγονται από τον Τραμπ και πρόκειται να ωφεληθούν από την αύξηση των τιμών του πετρελαίου αν το ιρανικό πετρέλαιο βγει από την παγκόσμια αγορά. Η έκθεση του Πανεπιστημίου Κολούμπια εκτιμά ότι η παραγωγή σχιστολιθικού πετρελαίου θα αυξηθεί κατά 0,3 έως 0,9 εβ/η αν οι τιμές αυξηθούν στα 60 δολάρια το βαρέλι. Και μπορούμε να φανταστούμε τις τιμές του πετρελαίου να αυξάνονται στο επίπεδο αυτό αν οι ΗΠΑ προσπαθήσουν να απομονώσουν τον τρίτο μεγαλύτερο παραγωγό του ΟΠΕΚ.

Βέβαια, δεν γνωρίζουμε τι θα κάνει ο Ντόναλτ Τραμπ και αναγκαστικά πρέπει να περιμένουμε μέχρι τον Ιανουάριο του 2017.

Πηγή

Advertisements