Το κουρδικό γεωπολιτικό “χαρτί” της Ρωσίας

Το κουρδικό γεωπολιτικό “χαρτί” της Ρωσίας

Ενώ η πανωλεθρία των ισλαμοσυμμοριτών του ISIS και των υποστηρικτών τους τόσο στην Συρία όσο και στο Ιράκ είναι πλέον ορατή και μη αναστρέψιμη, γίνεται αντιληπτός και διακριτός σε πολλούς αναλυτές της μεσανατολικής κρίσης ο σημαντικός  ρόλος των Κούρδων στην  γεωστρατηγική ισορροπία της περιοχής. Η συμμετοχή των Κούρδων μαχητών στον πόλεμο εναντίον των τζιχαντιστών-μισθοφόρων ήταν καθοριστικής σημασίας για την  εξέλιξη αυτού του συμμοριτοπολέμου. Οι Κούρδοι, αυτή η ξεχασμένη φυλή από την εποχή της συμφωνίας Sykes-Picot του 1916, αυτή η λησμονημένη φυλή των 45 εκατομμυρίων ανθρώπων, έκαναν ηρωικά την επανεμφάνιση τους την δεκαετία του 2010 στην Μέση Ανατολή, προβάλλοντας για μια ακόμη φορά την ανάγκη δημιουργίας ενός ανεξάρτητου κουρδικού κράτους στην Μέση Ανατολή.

Οι Κούρδοι βρίσκονται διασπαρμένοι στα εδάφη του ανατολικού Ιράν, του βόρειου Ιράκ, της βορειοανατολικής Συρίας και της νοτιοανατολικής Τουρκίας, ενώ θύλακες Κούρδων υπάρχουν στον Καύκασο και στην Κεντρική Ασία. Αυτή η διασπορά του κουρδικού πληθυσμού δίνει στην Ρωσία την δυνατότητα να επηρεάζει με διαφορετικές πτυχές πολιτικής την Μέση Ανατολή και να πιέζει κυρίως την Άγκυρα και τις νεοοθωμανικές της τάσεις, αλλά και να εξισορροπεί την (έως πρόσφατα) αμερικανοσιωνιστική νεοιμπεριαλιστική επεκτατικότητα. Ιδιαίτερα με την εμφάνιση της λεγόμενης «αραβικής άνοιξης», αυτού του νεοιμπεριαλιστικού οχήματος του διεθνούς Σιωνισμού, η Μόσχα διείδε τον σπουδαίο ρόλο που θα μπορούσαν να διαδραματίσουν οι Κούρδοι αλλά και οι άλλες μειονότητες (κυρίως χριστιανικές) της  Μέσης Ανατολής στον αγώνα κατά της ισλαμικής τρομοκρατίας και της προσπάθειας επανακαθορισμού των συνόρων της περιοχής. Υπενθυμίζουμε ότι ιστορικά η τσαρική Ρωσία προστάτευε πάντα τις μειονότητες, κυρίως τους Χριστιανούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, μάλιστα με την συνθήκη του Küçük Kaynarcı (1774) που έληξε τον Ρωσο-Τουρκικό  πόλεμο του 1768-1774 η Ρωσία ανέλαβε επίσημος προστάτης των Ορθοδόξων Χριστιανών της τότε οθωμανικής επικράτειας.

Οι Κούρδοι αντιπροσωπεύουν για την μετασοβιετική Ρωσία μια κοσμική ανερχόμενη δύναμη της Μέσης Ανατολής η οποία είναι σημαντική και καθοριστική στον αγώνα κατά της ισλαμικής τρομοκρατίας, μια τρομοκρατία που βλάπτει τα ρωσικά συμφέροντα και δημιουργεί εσωτερικά προβλήματα στην Ρωσική Ομοσπονδία (Τσετσενία, Νταγκεστάν). Καλούς και στενούς δεσμούς με τους Κούρδους είχε και η σοβιετική Ρωσία, χωρίς όμως αυτοί οι δεσμοί να βλάψουν ποτέ τις σχέσεις με τον Χαφέζ Άσαντ της Συρίας και τον Σαντάμ Χουσεΐν του Ιράκ.  Ο αγώνας των τελευταίων ετών των Κούρδων της Συρίας και του Ιράκ εναντίον της ισλαμικής τρομοκρατίας και των χορηγών της παρέχει σε αυτούς μια νέα ευκαιρία να αυξήσουν την επιρροή τους στην Μόσχα και να διατυμπανίσουν τις αυτονομιστικές τους τάσεις στο γεωπολιτικό πλαίσιο της Μέσης Ανατολής, τάσεις για τις οποίες η Μόσχα έχει ευήκοα ώτα υπό το πρίσμα μιας κουρδικής ομοσπονδοποίησης, παραμένοντας όμως πιστή στην πολιτική της εδαφικής ακεραιότητας της Συρίας και του Ιράκ.

Η Ρωσία και οι Κούρδοι είναι σήμερα αναμφισβήτητα σημαντικοί παράγοντες της γεωπολιτικής σκηνής της Μέσης Ανατολής, οι ιστορικοί τους δε δεσμοί προσθέτουν συγκεκριμένο βάθος στις σχέσεις τους. Την τελευταία δεκαετία το κουρδικό χαρτί έχει γίνει ουσιώδης μοχλός της ρωσικής επιρροής στην γεωπολιτική σκακιέρα της περιοχής. Η Μόσχα κατάφερε να διατηρήσει καλές σχέσεις με τους Κούρδους χωρίς να τραυματίσει τους δεσμούς της με την Συρία, το Ιράκ και το Ιράν, ενώ μέσω των Κούρδων κατορθώνει να πιέζει κατά το δοκούν την νεοοθωμανική πολιτική της Άγκυρας. Η συμπάθεια της σημερινής Μόσχας στις κουρδικές φιλοδοξίες  είναι αναμφίβολα μια συνέχεια, ίσως ένα απομεινάρι, της ιδεολογικής υποστήριξης που παρείχε στο παρελθόν η σοβιετική Ρωσία στα απελευθερωτικά κινήματα των Κούρδων. Παρ’ όλα αυτά οι σημερινές σχέσεις βασίζονται κυρίως στην ρωσική στρατηγική οικοδόμησης και διατήρησης διαλόγου και ισορροπίας στην Μέση Ανατολή, κάτι που διευκολύνει την Μόσχα στην διαφοροποίηση των πτυχών της πολιτικής της και στην άσκηση επιρροής στην περιοχή.

Η ρωσική στρατηγική είναι μέρος μιας ενεργού πολιτικής που αναπτύσσεται από την Μόσχα με στόχο την αδρανοποίηση των απόνερων της «αραβικής άνοιξης» στην επικράτεια της και στην ενίσχυση των συμμαχιών της στην Μέση Ανατολή, Αραβική Χερσόνησο και Καύκασο. Το κουρδικό χαρτί ανοίγει νέους δρόμους για την ρωσική διπλωματία στην Μέση Ανατολή, ενώ στους Κούρδους προσφέρει ελπιδοφόρες προοπτικές στον αγώνα τους για ανεξαρτησία.

Γ. Λιναρδής

Advertisements