Η ΕΕ ετοιμάζεται να συρρικνωθεί για να επιβιώσει

https://i2.wp.com/i.imgur.com/TWctg2B.png

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε σταυροδρόμι. Μετά το δημοψήφισμα της Βρετανίας για την αποχώρησή της και την αυξανόμενη απώλεια ελέγχου στη διακυβέρνηση της ΕΕ λόγω των αγεφύρωτων διαφορών μεταξύ της «παλαιάς» και της «νέας» Ευρώπης, είναι αδύνατον να συνεχιστεί η παρούσα κατάσταση.

Εκείνο που θα έπρεπε να γίνει για να αποφευχθεί η πλήρης κατάρρευση είναι κατανοητό γενικά, αλλά δεν το εγκρίνουν όλα τα μέλη. Στη διάσκεψη κορυφής που έλαβε χώρα στις Βρυξέλλες στις 9-10 Μαρτίου 2017, δεν διαμορφώθηκε μια κοινή στρατηγική για την αντιμετώπιση της κρίσης λόγω της υπονόμευσης εκ μέρους της Πολωνίας. Και δεν θα υπάρξει ευκαιρία να προσπαθήσουν ξανά πριν την 60ή επέτειο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης στη Διάσκεψη της Ρώμης στις 25 Μαρτίου 2017. Αντί για επέτειος, η σύνοδος αυτή θα αποτελέσει άλλη μια τυπικότητα και θα αποβεί μια νέα απόδειξη ασυμφωνίας.

«Η διακήρυξη της Ρώμης θα έχει νόημα αν δεν είναι μόνο το αποτέλεσμα της συνεργασίας μας, που θα εκφράζεται με την ευκαιρία μιας γιορταστικής ημέρας, αλλά αν τι θέλουμε να κάνουμε στην ΕΕ στο μέλλον,» θωρεί η Πολωνή Πρωθυπουργός Μπεάτα Σίντλο. Τόνισε ότι η Πολωνία θα υπογράψει τη μελλοντική Διακήρυξη της Ρώμης μόνον αν αυτή αντικατοπτρίζει τις προσυμφωνηθείσες προϋποθέσεις της Βαρσοβίας, της Μπρατισλάβα, της Πράγας και της Βουδαπέστης, ιδιαίτερα, δεν υπάρχει αναφορά στην «Ευρώπη διαφορετικών ταχυτήτων», δεν θα υπάρχει αμφιβολία για την «εσωτερική φύση της γενικής Αγοράς και της ζώνης Σένγκεν» και θα περιέχει εγγυήσεις μιας «εσωτερικής και εξωτερικής ασφαλείας.»

Προφανώς δεν είναι λίγες οι απαιτήσεις, ιδιαίτερα από μια χώρα που όχι μόνον δεν έχασε τίποτα, αλλά επίσης κέρδισε τα περισσότερα από οικονομική άποψη και από την αύξηση του βιοτικού της επιπέδου λόγω του ότι είναι μέλος της ΕΕ.

Τι δείχνει η διάσκεψη της ΕΕ στις Βρυξέλλες;

Η συζήτηση των ευρωπαϊκών προβλημάτων στις 9-10 Μαρτίου στις Βρυξέλλες έδειξε ότι η ΕΕ δεν μπορεί να πάρει μια απόφαση. Ότι είναι αδύνατον να επιτευχθεί η ενότητα μεταξύ 27 μελών της κοινότητας (χωρίς τη Βρετανία που δήλωσε ότι τον Μάρτιο του 2019 θα αποχωρήσει εντελώς και οριστικά από την ΕΕ). Ότι για να επιτευχθεί η δημιουργία ενός υπερκράτους με βάση άλλα κράτη μέλη (τις υποτιθέμενες Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης) είναι αδύνατον. Υπάρχουν πάρα πολλές διαφορές μεταξύ τους και συχνά έχουν αντίθετα συμφέροντα, με αποτέλεσμα να είναι απλά αδύνατον να συμβιβαστούν και οι διασκέψεις της ΕΕ γίνονται όλο και περισσότερο βασανιστήριο και άνευ σημασίας.

Το επιτακτικό αίτημα της Γερμανίδας Καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ προς τους συναδέλφους της να «ξυπνήσουν» μετά το Brexit ακούστηκε μεν, αλλά δεν ήταν αποτελεσματικό. Αντίθετα, έγινε επιτέλους αντιληπτό ότι θα ήταν πάρα πολύ δύσκολο να συμφωνήσουν ακόμη και όσον αφορά τη βαθμό που θα μπορούσαν τα ετερογενή συμφέροντα να συνδυαστούν και ότι δεν υπήρχαν εγγυήσεις ότι νέες απώλειες θα αποφεύγονταν, για παράδειγμα τη έξοδος της Πολωνίας από την ΕΕ (Polexit). Ως αποτέλεσμα, μια πρόχειρη διακήρυξη για τη συνάντηση στη Ρώμη, στην οποία τα μέλη της ΕΕ προσπάθησαν να συμφωνήσουν στην άτυπη συνάντησή τους στις 10 Μαρτίου (πλην της Βρετανίδας Πρωθυπουργού που δεν συμμετείχε, ούτε πρόκειται να πάει στη Ρώμη) αποδείχθηκε εντελώς ασαφής. Δεν θα προσδιορίζει συγκεκριμένους στόχους, ούτε καν ένα όραμα για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα επόμενα δέκα χρόνια.

Οι Αμερικανοί δεν έκαναν λάθος

Πράγματι, γίνεται τώρα ξεκάθαρο όσο σοφά ενήργησαν οι Αμερικανοί από τη δική τους σκοπιά. Έχοντας παίξει με τις φιλοδοξίες των Ευρωπαίων πολιτικών που φαντάστηκαν τους εαυτούς τους ως κληρονόμους του Καρλομάγνου, πρότειναν στις Βρυξέλλες να επεκτείνουν την ΕΕ το 2004 σε 10 χώρες, οι περισσότερες εκ των οποίων ήταν εντελώς απροετοίμαστες για να γίνουν μέλη της ΕΕ και έγιναν τελικώς τρομερό βάρος. Η Ουάσιγκτον αντελήφθη ότι η ΕΕ θα «πνίγονταν» από ένα τόσο μεγάλο κομμάτι και την κατάλληλη στιγμή θα μπορούσε με βοήθεια από το εξωτερικό να διακόψει την πραγματική ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, η οποία θα καθιστούσε την ΕΕ γεωπολιτικό αντίπαλο προς τις ΗΠΑ.

Έτσι, υπονομεύοντας την ΕΕ, οι ΗΠΑ μπόρεσε ταυτόχρονα να σύρει τις χώρες της Βαλτικής στο ΝΑΤΟ, να δημιουργήσει ένα προγεφύρωμα για περαιτέρω επέκταση της συμμαχίας στα Ανατολικά, εναντίον της Ρωσίας. Αλλά η ΕΕ υπερεκτίμησε τις δυνάμεις της. Οι Βρυξέλλες δεν πρόσεξαν τις προειδοποιήσεις Ευρωπαίων πολιτικών όπως ο Ζακ Ντελόρ που είπε ότι η ΕΕ δεν θα επιβιώσει και τελικώς θα γίνει απλώς μια ζώνη ελευθέρου εμπορίου, όπως όταν ξεκίνησε.

Παρασκηνιακές διαφωνίες: Στρατόπεδα και φατρίες

Το ερώτημα για τους Ευρωπαίους τώρα είναι πώς θα βγουν με τις λιγότερες απώλειες από την κρίση, που είχε αγνοηθεί από τους πολιτικούς τους ηγέτες. Στις διασκέψεις της ΕΕ, στους διαδρόμους των Βρυξελλών και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, αυτό είναι το πιο πολυσυζητημένο θέμα αυτή τη στιγμή. Η τελευταία διάσκεψη των Βρυξελλών έδειξε ότι πλέον υπάρχουν δύο εναλλακτικές της «Ευρώπης δύο ταχυτήτων».

Υπάρχει ένα στρατόπεδο στην ΕΕ, το οποίο αναδύθηκε από τέσσερις μεγάλες Δυτικοευρωπαϊκές χώρες, τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία, των οποίων οι κύκλοι της εξουσίας θέλουν τη συνέχιση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Δεν είναι έτοιμες να ανεχθούν το γεγονός ότι άλλες χώρες καθυστερούν τη διαδικασία αυτή. Ο Ολλανδός Πρωθυπουργός Μαρκ Ρούτε επίσης συμπέρανε ότι θα πρέπει να εγκαταλειφθεί η υπόσχεση μιας στενά ολοκληρωμένης ένωσης, αλλά αντίθετα να εμφανιστούν «ο πυρήνας της Ευρώπης» και η «περιφέρεια». Είναι σαφές ότι αρκετές χώρες της ΕΕ που δεν έχουν φιλοδοξίες και δεν θέλουν να εγκαταλείψουν τις οικονομικές επιχορηγήσεις των Βρυξελλών-Βερολίνου θα συμμετάσχουν στο στρατόπεδο αυτό.

Όπως είπε και ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ζαν-Κλωντ Γιουνκέρ στην τελική συνεδρίαση της διάσκεψης, τα περισσότερα μέλη της ΕΕ «δεν έχουν αντίρρηση» για μια «Ευρώπη δύο ταχυτήτων». Επίσης τόνισε ότι τα στοιχεία μιας τέτοιας Ευρώπης ήδη υπάρχουν και όλοι το γνωρίζουν: «Από τις 28 χώρες της ΕΕ, μόνον οι 19 είναι στην Ευρωζώνη, αλλά από αυτές τις 19 χώρες, μόνο οι 10 είναι έτοιμες να επιβάλλουν από κοινού έναν φόρο στις χρηματοοικονομικές συναλλαγές.» Ταυτόχρονα, συνέχισε, η ζώνη Σένγκεν περιλαμβάνει 22 από τις 28 χώρες συν τέσσερις άλλες χώρες που δεν είναι μέλη της ΕΕ. Με άλλα λόγια, έως έναν βαθμό, οι ευρωπαϊκές χώρες συνεργάστηκαν μεταξύ τους στο βαθμό που το θεώρησαν αναγκαίο, αλλά τώρα αυτή η εξαίρεση έγινε ο κανόνας. Είναι πλέον αναπόφευκτο.

Ταυτόχρονα, άλλη μια ομάδα «διαφωνούντων» σχηματίζεται στην ΕΕ, οδηγούμενων από την Πολωνία, η οποία ουσιαστικά θέλει να περιορίσει την ΕΕ στην εγχώρια αγορά, ενώ συνεχίζει να εισπράττει γενναιόδωρες οικονομικές επιχορηγήσεις. Ετησίως, 11 δισεκατομμύρια ευρώ μεταβιβάζονται στην Πολωνία από ευρωπαϊκούς πόρους στήριξης. Η χώρα αυτή, ο μεγαλύτερος ωφελούμενος από την ΕΕ, έχει ήδη λάβει από τις Βρυξέλλες περίπου διακόσια δισεκατομμύρια ευρώ. Σε δύο χρόνια, θα συζητηθεί ο νέος προϋπολογισμός της ΕΕ, ο οποίος σε κάθε περίπτωση και λόγω της εξόδου της Βρετανίας θα είναι μικρότερος. Επομένως, δεν αποτελεί έκπληξη ότι οι αρχηγοί των χωρών του «πυρήνα» της Ευρώπης έχουν αρχίσει ήδη να απειλούν αυτούς που διαφωνούν με τη νέα πορεία της περικοπής των επιχορηγήσεων. Είναι ο εκβιασμός του Ολάντ προς τη Σίντλο.

Η Πολωνή Πρωθυπουργός απάντησε ότι «δεν φοβάται τον εκβιασμό.» «Αν έπαιρνα στα σοβαρά τον εκβιασμό ενός προέδρου που σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις υποστηρίζεται από ένα 4% και σύντομα δεν θα είναι πρόεδρος… Αν στην πολιτική της ΕΕ πιστεύουν ότι το κράτος μπορεί να εκβιαστεί λέγοντας ότι κάποιος δεν θα λάβει χρήματα για κάποια έργα, οι προοπτικές της ΕΕ είναι μοιραίες» είπε η Σίντλο.

Αν και την τελευταία φορά στις Βρυξέλλες η Πολωνία έμεινε μόνη της για διάφορους λόγους, υποστηρίζεται ακόμη ευρέως σε πολλά ζητήματα από τις χώρες της Ομάδας Βίσεγκραντ, που περιλαμβάνει επίσης την Ουγγαρία, τη Σλοβακία και την Δημοκρατία της Τσεχίας. Επιμένουν να ληφθούν υπόψιν τα εθνικά συμφέροντα, δεν είναι ευχαριστημένες από τις διαταγές του Βερολίνου, ιδιαίτερα όσον αφορά την παράνομη μετανάστευση και την αναγκαστική κατανομή των «προσφύγων» μεταξύ των χωρών της κοινότητας, αλλά θέλουν να λαμβάνουν τις οικονομικές χορηγήσεις και δεν θέλουν να είναι στην «περιφέρεια» της ΕΕ. Εναντίον της «Ευρώπης των δύο ταχυτήτων» είναι άλλες χώρες στην Νοτιο-Ανατολική Ευρώπη, για παράδειγμα, η Ρουμανία και η Ελλάδα.

Συμπεράσματα

Πρώτον, δεν θα υπάρξει κανένα ευρωπαϊκό υπερκράτος.

Δεύτερον, η Ευρώπη γίνεται πιο ελαστική ή, αν θέλετε, μια χαλαρή ένωση που ζει με την αρχή «ενόσω υφίσταται.»

Τρίτον, είναι αναπόφευκτο να σχηματιστεί ο «πυρήνας» της ΕΕ που είναι έτοιμος για περαιτέρω ολοκλήρωση και θα περιλαμβάνει και χώρες που έχουν απορρίψει τα εθνικά ενδιαφέροντά τους και πρέπει να συμφωνήσουν, μεταξύ άλλων, να δεχθούν τις ποσοστώσεις για τους «πρόσφυγες» για χάρη της συνέχισης της χρηματοδότησής τους από την ΕΕ, πάνω στα ερείπια της εθνικής οικονομίας που δεν κατάφερε να ανταγωνιστεί τις χώρες του «πυρήνα».

Τέταρτον, η ανάδυση μιας «δευτεροκλασάτης Ευρώπης», η οποία θα περιλαμβάνει χώρες που δεν θέλουν να αποχωριστούν εντελώς από τις Βρυξέλλες και να πάνε σε μια εντελώς μοναχική πλεύση, αλλά επίσης δεν θέλουν να εγκαταλείψουν τελείως την εθνική τους ακεραιότητα.

Τέλος, οι παρακάτω υποψήφιοι είναι πιθανόν να αναδυθούν από την ΕΕ, με πιο προφανή την Πολωνία, εκτός βέβαια αν οι Βρυξέλλες και το Βερολίνο επιτύχουν μια «αλλαγή καθεστώτος». Η Βαρσοβία ζητά πολλά από τους συνεταίρους της, χωρίς να θέλει να δώσει τίποτα σε αντάλλαγμα.

Γενικά, πολλά θα εξαρτηθούν από το πώς η ΕΕ θα επιβιώσει τα επόμενα χρόνια και από το τι θα συμβεί στη Βρετανία μετά το Brexit. Αν η ζωή των Βρετανών βελτιωθεί, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο στην ΕΕ να υπάρξει μια μικρή ομάδα χωρών που θα προσανατολιστούν στο Λονδίνο και τις ΗΠΑ πίσω από αυτό. Μεταξύ αυτών μπορεί για παράδειγμα να είναι η Δανία, η οποία είναι ήδη μερικώς ενσωματωμένη στην ΕΕ.

Ας μην ξεχνάμε όμως ότι όλες αυτές οι διαδικασίες δεν θα συμβούν σε ελεγχόμενες συνθήκες εργαστηρίου:

Ο Ντόναλτ Τραμπ έδειξε ξεκάθαρα ότι οι ΗΠΑ θεωρούν την ΕΕ ως ανταγωνιστή και ενδιαφέρονται για τη μεγιστοποίηση της χαλάρωσης, ακόμη και την κατάρρευση [της ΕΕ] για να μπορούν να επικοινωνούν από θέση ισχύος με κάθε μία χώρα μέλος ξεχωριστά. Στην Ευρώπη όπου το 2017 σε πέντε χώρες μέλη της ΕΕ γίνονται βουλευτικές εκλογές, σε τρεις χώρες γίνονται προεδρικές εκλογές, ομοίως εκλογές και σε δύο υποψήφιες χώρες για είσοδο στην ΕΕ, οτιδήποτε μπορεί να συμβεί.

Πηγή

 

Advertisements