Η παρουσία της Ρωσίας στην Αρκτική κλειδί για την εθνική στρατηγική της

Η παρουσία της Ρωσίας στην Αρκτική κλειδή για την εθνική στρατηγική της

Η Ρωσία τα τελευταία χρόνια αναπτύσσει δυναμικά την οικονομική και στρατιωτική της παρουσία στην Αρκτική, γεγονός που προβληματίζει την Ουάσιγκτον καθώς η παρουσία αυτή μπορεί να έχει μακροχρόνιες επιπτώσεις στην ασφάλεια και στα οικονομικά συμφέροντα των ΗΠΑ.

Εξ αιτίας της σχετικά πρόσφατης υπερθέρμανσης του πλανήτη κατά μήκος της ακτής της Αρκτικής και το λιώσιμο των πάγων, η περιοχή αυτή άρχισε να προκαλεί το ενδιαφέρον πολλών δυνάμεων, αφού ο ρόλος της Αρκτικής στην γεωπολιτική δημιουργεί προϋποθέσεις μιας νέας αντιπαράθεσης, πέραν αυτών στην Ανατολική Ευρώπη, στην Μέση Ανατολή, στην Νοτιοανατολική Ασία και πρόσφατα στην Χερσόνησο της Κορέας. Η Αρκτική έχει την δυνατότητα να επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό την παγκόσμια ναυτιλία, τον ανταγωνισμό στους ενεργειακούς πόρους και να μετατρέψει ούτως το γεωπολιτικό τοπίο.

Ενώ οι πάγοι στην Αρκτική λιώνουν γινόμαστε όλοι μάρτυρες της εμφάνισης ενός νέου ωκεανού, κάτι που είχε να προκύψει στην γη από την εποχή των παγετώνων. Αυτός ο νέος πέμπτος ωκεανός υπόσχεται να δημιουργήσει νέες θαλάσσιες οδούς μεταξύ Ασίας, Ευρώπης και Αμερικής και να δημιουργήσει προϋποθέσεις εκμετάλλευσης νέων ενεργειακών πόρων. Ιδιαίτερο ρόλο στην Αρκτική παίζει το λεγόμενο Βορειοδυτικό Πέρασμα (Northwest Passage), το οποίο επί εκατοντάδες χρόνια ήταν το όνειρο των ναυτικών, των εξερευνητών και των εμπόρων. Μέχρι προσφάτως αυτό το Πέρασμα ήταν παγωμένο και αδύνατη η διέλευση του, παρά μόνον από εξειδικευμένα πλοία, χωρίς όμως εμπορική βιωσιμότητα. Τα τελευταία χρόνια με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής έχει αρθεί επαρκώς το στρώμα του πάγου και το όνειρο της ναυσιπλοΐας μέσω του Βορειοδυτικού Περάσματος άρχισε να γίνεται πραγματικότητα. Πέραν της προσοδοφόρας εμπορικής διαμετακόμισης μέσω της Αρκτικής, η περιοχή αυτή περιέχει, σύμφωνα με τελευταίες έρευνες, το 30% των παγκοσμίων αποθεμάτων σε φυσικό αέριο και το 15% των παγκοσμίων αποθεμάτων σε πετρέλαιο. Οι χώρες που έχουν δικαιώματα στην Αρκτική, ήτοι Ρωσία, Καναδάς, Δανία, Νορβηγία, Ισλανδία, Σουηδία, Φινλανδία και ΗΠΑ, μέσω του διεθνούς οργανισμού «Αρκτικό Συμβούλιο» έχουν συμφωνήσει να λύσουν τα προβλήματα κυριαρχίας σε αυτή την περιοχή με ειρηνικό και διπλωματικό τρόπο.

Το ρωσικό τμήμα της Αρκτικής σύμφωνα με τελευταίες εκτιμήσεις έχει αποθέματα αξίας 20 τρισεκατομμυρίων δολαρίων σε φυσικό αέριο και πετρέλαιο (ισοδυναμεί με το σύνολο του δημοσίου χρέους των ΗΠΑ) και ήδη η Ρωσία έχει ξεκινήσει την εξόρυξη υδρογονανθράκων στην off shore περιοχή Πριραζλομόγιε στην Θάλασσα της Πετσόρα (προέκταση της Θάλασσας Μπάρεντς). Πέραν των υδρογονανθράκων η Αρκτική είναι πλούσια σε νικέλιο, κοβάλτιο και πλατίνα, δηλαδή σε σπάνια μέταλλα η εξόρυξη των οποίων πραγματοποιείται ήδη από ρωσικές εταιρίες.

Η Ρωσία παράλληλα με τα οικονομικά της συμφέροντα αναπτύσσει δυναμικά και την στρατιωτική της παρουσία στην περιοχή δημιουργώντας το Στρατηγείο του Βορά και εγκαθιστώντας δυο ταξιαρχίες και έξι στρατιωτικές βάσεις σε νησιά της Αρκτικής, ενώ σε τακτά διαστήματα πραγματοποιούνται στρατιωτικές ασκήσεις που αναδεικνύουν την ετοιμότητα των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων στην περιοχή. Οι βάσεις στα νησιά Κοτέλνι και Βράνγκελ παρέχουν θέσεις παρακολούθησης οι οποίες καλύπτουν την ρωσική αρκτική ΑΟΖ, ενώ τελευταίου τύπου ραντάρ που έχουν εγκατασταθεί στην περιοχή Νόβαγια Ζελμιά έχουν την δυνατότητα να ανιχνεύουν αεροσκάφη stealth από απόσταση 200 ναυτικών μιλίων, κάτι που επαρκεί για ανταπόκριση σε εισβολείς και επιθετικές ενέργειες. Επίσης στις ρωσικές βάσεις έχουν εγκατασταθεί ακουστικοί σταθμοί ακρόασης μέσω των οποίων ανιχνεύονται εχθρικά υποβρύχια από μεγάλες αποστάσεις, ενώ συστήματα δορυφόρων καλύπτουν την περιοχή δίνοντας την δυνατότητα για ενισχυμένο έλεγχο. Όλα αυτά τα μέσα δίνουν την ικανότητα στις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις να εντοπίζουν και να παρακολουθούν αμερικανικά αεροσκάφη, πλοία και υποβρύχια σε όλο το εύρος της ρωσικής αρκτικής ΑΟΖ. Η στρατιωτική παρουσία της Ρωσίας στην Αρκτική περιορίζει την αποτελεσματικότητα των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων, κυρίως υπονομεύει την αποτελεσματικότητα των stealth F-35 και F-22 και των υποβρυχίων που πλησιάζουν το ρωσικό έδαφος.

Η οικονομική και στρατιωτική παρουσία στην Αρκτική είναι το κλειδί της Ρωσίας για να γίνει  ένας σημαντικότατος στρατηγικός παίκτης στην περιοχή, κάτι που θα συμβάλλει τα μέγιστα στην οικονομική της ανάπτυξη τις επόμενες δεκαετίες.

Γ. Λιναρδής

Advertisements