Κατάρ: Αίτια και συνέπειες της αραβικής διαμάχης

https://i0.wp.com/russia-insider.com/sites/insider/files/styles/s400/public/main/2017-Jun-5/trump_saudiceremonydance_getty.jpg

Ενθαρρυμένη από την υποστήριξη των ΗΠΑ, η Σαουδική Αραβία εξαπέλυσε μια εκστρατεία για να μετατρέψει το Κατάρ σε εξαρτημένη χώρα. Μαζί με το Μπαχρέιν, την Αίγυπτο και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σαουδική Αραβία διέκοψε διπλωματικές σχέσεις με το Κατάρ.

Άμεσες συνέπειες

Όλες οι θαλάσσιες και αεροπορικές γραμμές μεταφορών έχουν κλείσει για το Κατάρ, όπως και όλες οι οδοί. Όλοι οι Καταριανοί πρέπει να εγκαταλείψουν τις χώρες αυτές εντός 14 ημερών.

Οι άμεσες συνέπειες είναι τεράστιες. Κάπου 37 εκατομμύρια επιβάτες περνούν από την Ντόχα κάθε χρόνο. Αλλά η Qatar Airways τώρα θα πρέπει να πετάει μέσω Ιρανικού, Ιρακινού και Τουρκικού εναερίου χώρου για να φτάσει στην Ευρώπη. (Αν η κατάσταση συνεχιστεί, η αεροπορική εταιρεία Emirates των ΗΑΕ είναι πιθανόν να παραγγείλει νέα αεροπλάνα.)

Τα μισά τρόφιμα του Κατάρ έρχονται μέσω της Σαουδικής Αραβίας, που είναι το μοναδικό επίγειο σύνορο του Κατάρ. Με άλλα λόγια 600-800 φορτηγά ημερησίως δεν θα μπορούν πλέον να περάσουν. Οι 19 πτήσεις ημερησίως μεταξύ Ντόχα και Ντουμπάι ακυρώνονται.

Οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου

Αντίθετα με αυτό που αναμένει κανείς μετά από κάθε αναταραχή στη Μέση Ανατολή, οι τιμές του πετρελαίου συνέχισαν την πτωτική τους πορεία. Αν και το μέγεθος της παραγωγής πετρελαίου του Κατάρ είναι πολύ μικρό, η διατάραξη των σχέσεων των χωρών του Κόλπου σημαίνει ότι η συμφωνία περιορισμού της παραγωγής του ΟΠΕΚ, η οποία υλοποιήθηκε με πρωτοβουλία της Σαουδικής Αραβίας, ίσως δεν μπορεί να διατηρηθεί.

Όσον αφορά το φυσικό αέριο, οι πέντε μεγαλύτερες εξαγωγικές χώρες παγκοσμίως είναι η Ρωσία, το Κατάρ, η Νορβηγία, ο Καναδάς και η Ολλανδία. Επομένως, βραχυπρόθεσμα μπορεί να σημειωθεί αύξηση στη ζήτηση εξαιτίας της κρίσης, διότι η αγορά έχει χάσει το σημείο αναφοράς της.

Τα αίτια

Οι λόγοι για τη ρήξη των σχέσεων στις αραβικές χώρες είναι πολλοί.

Οι Σαουδάραβες κατηγορούν το Κατάρ ότι υποστηρίζει τους τρομοκράτες. Είναι σαν να λέμε ότι η Βρετανία κατηγορεί τις ΗΠΑ για ιμπεριαλισμό. Όπως ο Τζο Μπάιντεν παρατήρησε  όταν ήταν ακόμη Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, και οι δύο Βαχαμπιστικές χώρες, το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία, χρηματοδοτούν και υποθάλπουν την τρομοκρατία στη Συρία, στο Ιράκ και αλλού. Αλλά η σαουδαραβική άποψη είναι ότι το πιο “φιλελεύθερο» Κατάρ υποστηρίζει το «λάθος» είδος τρομοκρατών.

Η Καταριανή κυβέρνηση και το φερέφωνό της το Αλ Τζαζίρα, εγκατέστησαν και υποστήριξαν την κυβέρνηση της Μουσουλμανικής Αδελφότητας στην Αίγυπτο. Οι Σαουδάραβες ανέτρεψαν την κυβέρνηση χρηματοδοτώντας ένα στρατιωτικό πραξικόπημα εναντίον του. Το Κατάρ υποστηρίζει την κυβέρνηση της Μουσουλμανικής Αδελφότητας της Τουρκίας. Υποστηρίζει την παλαιστινιακή Χαμάς που επίσης σχετίζεται με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα. Το Κατάρ χρηματοδοτεί διάφορες οργανώσεις ευθυγραμμιζόμενες με την αλ-Κάιντα στη Λιβύη, τη Συρία και το Αφγανιστάν. Οι Ταλιμπάν έχουν την μοναδική τους διπλωματική αποστολή στην Ντόχα. Μέχρι πρόσφατα, οι Σαουδάραβες χρηματοδοτούσαν τον ISIS. Τώρα κυρίως χρηματοδοτούν διάφορες τζιχαντιστικές οργανώσεις στη Συρία υπό τον έλεγχο της CIA. Τα ΗΑΕ χρηματοδοτούν τον Λίβυο στρατηγό Χιφτάρ που πολεμά εναντίον οργανώσεων που ευθυγραμμίζονται με την αλ-Κάιντα και υποστηρίζονται από το Κατάρ. Οι Σαουδάραβες πιάνουν φιλίες με τους Ιραηλινούς και δεν έχουν ενδιαφέρον για τον αγώνα των Παλαιστινίων που υποστηρίζει το Κατάρ.

Υπάρχουν επίσης διαφορετικά συμφέροντα στους υδρογονάνθρακες. Το Κατάρ είναι η μεγαλύτερη εξαγωγός χώρα σε φυσικό αέριο. Πρόσφατα ενίσχυσε  τις σχέσεις του με άλλους παραγωγούς και πελάτες στην περιοχή του Περσικού Κόλπου και πέραν αυτού.

Υπάρχουν και άλλες τοπικές και προσωπικές διαστάσεις της ρήξης που περιλαμβάνουν διάφορους γάμους και ανταγωνισμούς μεταξύ Σαουδαραβικών και Καταριανών φυλών και οικογενειών. Υπάρχουν φήμες ότι σημαντικές φυλές στην έρημο Ναζντ της Σαουδικής Αραβίας, ειδικά οι αλ-Ταμίμ πρόσφατα ανανέωσαν τους δεσμούς τους με το Κατάρ υπό τον σημερινό του εμίρη Πρίγκηπα Ταμίμ Μπιν Χαμάντ αλ-Θάνι. Και αυτό ήταν «κατά πρόσωπο» προσβολή για τους Σαουδάραβες.

Το Ομάν και το Κουβέιτ δεν πήραν θέση στη διαμάχη και προσπαθούν να μεσολαβήσουν. Η Τουρκία είναι σύμμαχος με το Κατάρ αλλά έχει παραμείνει ύποπτα σιωπηλή. Υπάρχει μια νέα αμυντική συμφωνία μεταξύ του Κατάρ και της Τουρκίας που υπόσχεται τουρκική υποστήριξη αν το Κατάρ δεχθεί επίθεση. Ο τουρκικός στρατός έχει μια βάση στο Κατάρ με περίπου 600 στρατιώτες. Ένα τεράστιο μερίδιο των εξωτερικών επενδύσεων στην Τουρκία προέρχεται από το Κατάρ. Οι κυβερνήσεις της Τουρκίας και του Κατάρ συνεργάζονται στενά στην κοινή τους υποστήριξη για την αλ-Κάιντα και άλλους απόβλητους (τακφίρι) στον πόλεμο της Συρίας.

Η τρέχουσα διαμάχη μεταξύ του Κατάρ και των άλλων αραβικών χωρών στο Συμβούλιο Συνεργασίας των Χωρών του Κόλπου (GCC) τέθηκε σε κίνηση  από την κυβέρνηση Τραμπ:

Ενώ η κυβέρνηση Ομπάμα επιδίωκε να ενισχύσει την εμπλοκή των ΗΠΑ με τις χώρες του GCC ως σύνολο, ο Τραμπ επικεντρώθηκε αντίθετα στη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ ως τις δίδυμες στήλες της στρατηγικής της στην περιοχή. Ισχυροί δεσμοί σύμφωνα με αναφορές έχουν δημιουργηθεί μεταξύ του συμβούλου και γαμπρού του Τραμπ Τζάρεντ Κούσνερ και του Μωχάμεντ μπιν Σαλμάν στη Σαουδική Αραβία καθώς επίσης και του Γιουσούφ αλ-Οταΐμπα, του πρέσβη των ΗΑΕ στην Ουάσιγκτον.

Σημαντικοί παράγοντες εντός της κυβέρνησης Τραμπ όπως ο Υπουργός Αμύνης Τζιμ Μάτις και ο Διευθυντής της CIA Director Μάικ Πομπέι έχουν τις ίδιες απόψεις για το Ιράν και τη Μουσουλμανική Αδελφότητα όπως και το Ριάντ και το Άμπου Ντάμπι.

Έτσι, ο Τραμπ έπεσε μέσα σε μια Σαουδαραβική-Ισραηλινή παγίδα. Τα γεράκια του Πενταγώνου ονειρεύονταν ένα «Αραβικό ΝΑΤΟ» για να πολεμήσει το Ιράν. Το σχεδιαζόμενο «Αραβικό ΝΑΤΟ» ίσως έχει τον πρώτο του πόλεμο αλλά θα είναι εναντίον ενός από τα μέλη του. Το σόου με την υδρόγειο σφαίρα και η απεριόριστη υποστήριξη των ΗΠΑ προς τη Σαουδική Αραβία επέτειναν τις ρωγματώσεις εντός του GCC και θα εμποδίσουν οποιεσδήποτε κοινές επιχειρήσεις.

Ο αμερικανικός στρατός έχει τεράστια ενδιαφέροντα στο Κατάρ και τις άλλες χώρες του Κόλπου. Η αλ-Ουντέιντ στο Κατάρ είναι η μεγαλύτερη αεροπορική βάση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Είναι επίσης τα προχωρημένα γραφεία της κεντρικής διοίκησης των ΗΠΑ με κάπου 10.000 στρατιώτες και είναι επικεφαλής της μάχης εναντίον του ISIS. Ο πέμπτος στόλος των ΗΠΑ βρίσκεται στο κοντινό Μπαχρέιν που τώρα έχει κηρύξει ψυχρό πόλεμο με το Κατάρ. Οποιαδήποτε διαφωνία ή δυσκολία μεταξύ των χωρών του Κόλπου εμποδίζει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ.

Στην Ουάσιγκτον, ένα έντονο λόμπτι εκ μέρους των ΗΑΕ και της Σαουδικής Αραβίας εναντίον του Κατάρ συνεχίζονταν για μήνες. Ένας Σαουδάραβας από το λόμπι αυτό απείλησε τον ηγέτη του Κατάρ με την «ιδια μοίρα όπως αυτή του Μόρσι τις Αιγύπτου.» Ως αντίποινα, κάποια υποκλαπέντα ηλεκτρονικά μηνύματα μεταξύ του πρέσβη των ΗΑΕ Γιουσούφ αλ-Οτάϊμπα και ισραηλινών οργανισμών λόμπι στην Ουάσιγκτον δημοσιεύτηκαν πρόσφατα. Τα έγγραφα δείχνουν  ότι ο σιωνιστικός οργανισμός λόμπι «Foundation for the Defense of Democracy» συμβουλεύει τα ΗΑΕ για το πώς να πολεμήσουν το Κατάρ.

Στο τέλος του σόου με την υδρόγειο σφαίρα, οι Σαουδάραβες και οι ΗΠΑ προώθησαν ένα έγγραφο που κηρύσσει τις διάφορες οργανώσεις και το Ιράν ως «υποστηρικτές της τρομοκρατίας». Το Κατάρ αρνήθηκε να το υπογράψει. Οι Σαουδάραβες θρησκευτικοί ηγέτες δήλωσαν ότι οι καταριανοί ηγέτες αλ-Θάνι δεν θεωρούνται πλέον ως «μέρος της ομάδας Αμπτέλ Βαχάμπι.», πράγμα που τους αφαιρεί τη θρησκευτική νομιμοποίηση.

Το Κατάρ προσπάθησε να ηρεμήσει την κατάσταση. Ανακοίωσε ότι έξι από τους στρατιώτες του είχαν πληγωθεί ενώ πολεμούσαν για τους Σαουδάραβες κοντά στην Υεμένη και απέλασε μερικούς αρχηγούς της Χαμάς από τη χώρα. Ένας διαμεσολαβητής εστάλη στο Κουβέιτ, αλλά χωρίς αποτέλεσμα.

Ο ακραίος εκφοβισμός του Κατάρ εκ  μέρους των Σουδαράβων και των ΗΑΕ, με το απόλυτο σφράγισμα των συνόρων του αποσκοπεί στην άμεση συνθηκολόγησή του. Μέχρι τώρα το Κατάρ επιμένει  στην πορεία του αλλά στο τέλος είναι πιθανόν να υποκύψει. Πρέπει να σταματήσει να υποστηρίζει την «τρομοκρατία», δηλαδή, τη Μουσουλμανική Αδελφότητα. Άλλο ένα σενάριο περιλαμβάνει ένα πραξικόπημα στην Ντόχα με κάποιο ανδρείκελο των Σαουδαράβων να αναλαμβάνει την εξουσία. Εάν αυτό δεν επιτύχει, μια στρατιωτική κίνηση θα μπορούσε να ακολουθήσει. Το Κατάρ δεν έχει τη στρατιωτική ισχύ για να αντέξει μια ενδεχόμενη σαουδαραβική εισβολή.

Για το Ιράν, είναι μια ευκαιρία να ανατινάξει τον GCC εντείνοντας τις σχέσεις του με το Κατάρ. Θα μπορούσε να αυξήσει τις εξαγωγές τροφίμων προς τη χώρα αυτή και να επιτρέψει τις πτήσεις της Qatar Airlines. Αυτό θα είναι για την απόσυρση του Κατάρ από τη Συρία. Το σχέδιο των ΗΠΑ/Σαουδαράβων για την αντιμετώπιση του Ιράν μέσω του GCC θα βρίσκονταν τότε σε απόλυτο κίνδυνο.

Άσχετα με το πώς θα τελειώσει η διαμάχη με το Κατάρ, η ενότητα του GCC έχει καταστραφεί πέραν επιδιορθώσεως. Η Σαουδαραβική «ηγεσία» αποδείχθηκε ότι είναι βάναυσος εκφοβισμός και θα οδηγήσει σε αντιδράσεις. Τα σχέδια των ΗΠΑ για έναν ενωμένο GCC υπό τον έλεγχο των ΗΠΑ είναι συντρίμμια. [ΕΘ: Δεν το βλέπουμε, διότι αυτό μπορεί να είναι ακριβώς το σχέδιο, δηλαδή, η ενίσχυση της Σαουδικής Αραβίας εις βάρος του Κατάρ.]

Ο άξονας σε όλα αυτά είναι ο πόλεμος της Σαουδικής Αραβίας στην Υεμένη. Οι Σαουδάραβες υποστηρίζουν την κυβέρνηση ανδρείκελο του Χαντί και πριν δύο χρόνια μάζεψε τις άλλες χώρες του Κόλπου, περιλαμβανομένου και του Κατάρ, να πολεμήσουν εναντίον των Χούτι στη Βόρεια Υεμένη. Κατηγορούν τους Χούτι ότι λαμβάνουν ιρανική υποστήριξη. Δεν υπάρχουν στοιχεία για τον ισχυρισμό αυτόν. Ο πόλεμος και ο συνασπισμός απέτυχαν. Η αντίσταση των Χούτι συνεχίζεται αδιάκοπα. Με την Υεμένη να βυθίζεται στον λιμό χάρι στον αποκλεισμό των συνόρων της από τους Σαουδάραβες και την επιδημία χολέρας να εξαπλώνεται γρήγορα, ο πόλεμος πρέπει να τερματιστεί. Το Κουβέιτ, το Ομάν και το Κατάρ συνομιλούν με τους Χούτι στη Σανά. Την περασμένη εβδομάδα, στρατιώτες από τα ΗΑΕ  χρησιμοποίησαν ελικόπτερα να πολεμήσουν ξανά με μαχητές γύρω από το νότιο αεροδρόμιο στην Άντεν. Οι ΗΠΑ και η Βρετανία παροτρύνουν να τελειώσει ο πόλεμος και κεκλεισμένων θυρών απειλούν να αποσύρουν την υποστήριξή τους γι’ αυτόν. Οι Σαουδάραβες υπό τη νέα τους ηγεσία υπερεκτιμούν τις ικανότητές τους, όπως και ο Τραμπ όταν ενίσχυσε τον ρόλο τους. Ομολογουμένως όμως, οι Σαουδάραβες δεν έχουν τις ικανότητες που απαιτούνται ως σοβαροί πολιτικοί ηγέτες στον σημερινό κόσμο.

[ΕΘ: Θα το παρακολουθούμε το θέμα διότι έχει και άλλες προεκτάσεις και εξελίξεις.]

Πηγές εδώ, εδώ, εδώ και εδώ.

 

 

 

 

Advertisements