Η μάχη στο Βίτσι και στο Γράμμο (10-29 Αυγ. 1949)

grammos

Τα προ της Μάχης

α. Από του Νοεμβρίου του 1948, η Ανωτάτη Ηγεσία του Στρατού, είχε καταρτίσει τα Σχέδια Επιχειρήσεων του έτους 1949, με τα οποία απέβλεπε να θέσει τέρμα στον Συμμοριτοπόλεμο κατά το έτος εκείνο.

Από το Σχέδιο προεβλέπετο, αρχικώς μεν, η εκκαθάριση της Χώρας από Νότο προς Βορρά (ΠΕΛΟΠΟΝΗΣΟΣ, ΡΟΥΜΕΛΗ, ΘΕΣΣΑΛΙΑ, ΗΠΕΙΡΟΣ και Δυτ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ), με διαδοχική συγκέντρωση του όγκου των δυνάμεων σε κάθε μία από τις  περιοχές αυτές, ώστε η εκκαθάριση να είναι ριζική. Ακολούθως, η τελική επίθεση με το σύνολο των δυνάμεων κατά των ισχυρότατα οργανωμένων τοποθεσιών ΓΡΑΜΜΟΥ και ΒΙΤΣΙ, όπου ευρίσκετο ο όγκος των Κομμουνιστοσυμμοριτών (Κ/Σ).

Η κατάληψη των δύο κυριοτέρων αυτών βάσεων, θα σημείωνε ουσιαστικώς και τον τερματισμό της δράσεως των Κ/Σ στην Ελλάδα.

Τέλος, μετά την κατάληψη του ΓΡΑΜΜΟΥ και του ΒΙΤΣΙ, με την συγκέντρωση των δυνάμεων θα επεδιώκετο η εκκαθάριση της Ανατ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ και ΘΡΑΚΗΣ.

β. Οι Επιχειρήσεις της αρχικής φάσεως (εκκαθαρίσεις της Χώρας από Νότο προς Βορρά), εξελίχθησαν σύμφωνα με το Αρχικό Σχέδιο, παρά τις εντυπωσιακές αντιδράσεις των Κ/Σ σε ΚΑΡΠΕΝΗΣΙ,  ΝΑΟΥΣΑ, ΚΑΡΔΙΤΣΑ και ΦΛΩΡΙΝΑ.

Έτσι μέχρι τέλους Μαΐου του 1948 όλη η περιοχή από ΠΕΛΟΠΟΝΗΣΟΥ μέχρι ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, είχε πλήρως εκκαθαρισθεί και οι Κ/Σ είχαν συντριβεί πλην ελαχίστων μικροομάδων τις οποίες κατεδίωκαν τα Τάγματα Εθνοφυλακής και η Βασιλική Χωροφυλακή.

γ. Από τον Μάιο, οι διατεθείσες για τη Νότιο Ελλάδα Μεραρχίες, άρχισαν να συγκεντρώνονται στην περιοχή ΚΟΖΑΝΗΣ και να τίθενται υπό την Στρατιά Ηπείρου-Δυτικής Μακεδονίας (ΣΗΔΜ), με Διοικητή τον Αντιστράτηγο Κων. Βεντήρη, στον οποίο ο Αρχιστράτηγος Αλεξ. Παπάγος είχε αναθέσει την προπαρασκευή και διεξαγωγή των Επιχειρήσεων κατά ΓΡΑΜΜΟΥ και ΒΙΤΣΙ.

Μέχρι τις αρχές Ιουλίου 1949, το σύνολο των δυνάμεων που θα μετείχαν στις επιχειρήσεις αυτές, είχαν συγκεντρωθεί στην περιοχή ΚΟΖΑΝΗΣ και επεδίδοντο σε συστηματική εκπαίδευση, κυρίως σε ό,τι αφορά επίθεση κατά ισχυρώς οργανωμένης τοποθεσίας και σε νυκτερινές ενέργειες.

 

Γενικό Σχέδιο Επιχειρήσεων των Εθνικών Δυνάμεων (Ε.Δ.)

Το Γενικό Σχέδιο Επιχειρήσεων τω Ε.Δ. προέβλεπε:

α.  Παραπλανητική επίθεση κατά του Βορείου ΓΡΑΜΜΟΥ από το Α΄ ΣΣ (Δκτής Αντγος Τσακαλώτος Θρασύβουλος), προς εξαπάτηση των Κ/Σ και εξαναγκασμό αυτών, να μεταφέρουν δυνάμεις από το ΒΙΤΣΙ στον ΓΡΑΜΜΟ (Σχέδιο «Πυρσός Α΄»).

  β. Κυρία επίθεση κατά το ΒΙΤΣΙ με τον όγκο των δυνάμεων της Στρατιάς προς κατάληψη τούτου (Σχέδιο «Πυρσός Β΄»). Την επίθεση θα εκτελούσε κυρίως το Β΄ ΣΣ, με Διοικητή τον Αντγο Μανιδάκη Στυλ.

γ.  Μετά την κατάληψη του ΒΙΤΣΙ, μεταφορά δυνάμεων για επίθεση και εκκαθάριση του ΓΡΑΜΜΟΥ. Την επίθεση θα εκτελούσε κυρίως το Α΄ΣΣ (Σχέδιο «Πυρσός Γ΄»).

 

Σχέσεις Κ/Σ με Κομμουνιστικά Κράτη

Από το θέρος του 1948, εκδηλώθηκε οξεία διάσταση ΤΙΤΟ-ΚΟΜΙΝΦΟΡΜ, η οποία ψύχρανε τις σχέσεις μεταξύ των συμμοριτών, που ακολουθούσαν την Σταλινική γραμμή και της Γ/Β.

Τούτο επιδείνωσε γενικώς τις συνθήκες του αγώνος των Κ/Σ στο ΒΙΤΣΙ, οι οποίοι έτσι έστρεψαν όλες τις ελπίδες τους προς την ΑΛΒΑΝΙΑ, με την οποία επεδίωκαν να τηρήσουν, πάση θυσία, ανοικτές τις οδούς επικοινωνίας για ανεφοδιασμό, περίθαλψη ή και διαφυγή.

 

˜  ΜΑΧΗ ΣΤΟ ΒΙΤΣΙ

 Επιχειρήσεις στο Βίτσι

     Σχέδια και Διάταξη Κ/Σ

           Διάταξη: Ο κατεχόμενος από τους Κ/Σ χώρος οριζόταν, από το όρος ΒΑΡΝΟΥΝΤΑ, τις ΠΡΕΣΠΕΣ, την ΙΕΡΟΠΗΓΗ, την ΚΟΥΛΑ και το όρος ΒΕΡΝΟ (Βίτσι). Στη περιοχή αυτή, είχαν αναπτύξει μία δύναμη 7.500 με 8.000 άνδρες.

           Σχέδια: Το Σχέδιο των Κ/Σ προέβλεπε εξασφάλιση του ελευθέρου χώρου του ΒΙΤΣΙ, με ισχυρά κατοχή των ορεινών συγκροτημάτων ΒΑΡΝΟΥΣ-ΒΙΤΣΙ-ΜΑΛΙ ΜΑΔΙ, που τον περιβάλλουν, για φθορά των εχθρικών δυνάμεων και καταστροφή αυτών.

 

     Σχέδια και Διάταξη Ε.Δ.

             Διάταξη:  Οι Ε.Δ., υπό το Β΄ΣΣ (Στρατηγείο στο ΔΙΣΠΗΛΙΟ Καστοριάς), είχε Γενική Διάταξη, από ΦΛΩΡΙΝΑ προς ΚΑΣΤΟΡΙΑ και μέχρι ΑΛΒΑΝΙΚΩΝ Συνόρων, με 4 Μεραρχίες Πεζικού (ΙΙ, ΙΧ, Χ και ΧΙ), 1 Μεραρχία Καταδρομών και διάφορες βοηθητικές και μονάδες υποστηρίξεως.

             Σχέδια: Το Σχέδιο των Ε.Δ. προέβλεπε 4 φάσεις, ως ακολούθως:

– Φάση 1η: Κατάληψη ΠΟΛΕΝΑΤΑΣ.

– Φάση 2α:  Διείσδυση την νύχτα και κατάληψη των ΜΠΑΡΟ-ΛΕΣΙΤΣ-ΤΣΟΥΚΑ.

– Φάση 3η: Καταδίωξη των Κ/Σ προς ΒΑΡΜΠΑ-ΚΟΡΜΠΕΤΣΙ και αποκοπή των 2 οδών (ΙΕΡΟΠΗΓΗ – ΛΑΙΜΟΣ), για απαγόρευση διαφυγής των Κ/Σ προς ΑΛΒΑΝΙΑ

– Φάση 4η: Εκκαθάριση Χερσονήσου ΠΥΞΟΥ.

 

       Διεξαγωγή της Μάχης

Η όλη ενέργεια, με κάποιες καθυστερήσεις, αλλά και τολμηρές ενέργειες Μονάδων Καταδρομών και Πεζικού πέτυχε. Στις 15 Αυγούστου ολόκληρη η τοποθεσία του ΒΙΤΣΙ, περιήλθε στα χέρια των Ε.Δ. Μέσα σε 5 ημέρες η θέληση του Έλληνα κατέρριψε τις τόσες ελπίδες των Κ/Σ οι οποίοι πίστευαν  ότι «Ο εχθρός δεν θα περάσει από το ΒΙΤΣΙ»

 

          Απώλειες

α.  Ε.Δ.: Νεκροί: Αξιωματικοί 22,  Οπλίτες 94

β.  Κ/Σ:  Νεκροί 1182

 

˜  ΜΑΧΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΜΜΟ 

Επιχειρήσεις στον Γράμμο

        Σχέδια και Διάταξη Κ/Σ

             Σχέδια:  Άμυνα με όλες τις δυνάμεις τους, διότι απώλεια του ΓΡΑΜΜΟΥ, θα σήμαινε και την οριστική ήττα τους. Σε περίπτωση δυσμενούς εξελίξεως διαφυγή προς την ΑΛΒΑΝΙΑ. Η δύναμή τους ήταν 2 Μεραρχίες (συνολικά περίπου 8.000), αλλά μειωμένης συνθέσεως, με την διάταξη που φαίνεται στο Σχεδιάγραμμα.

 

Σχέδια και Διάταξη Εθνικού Στρατού: Η καταστροφή των Κ/Σ και η παρεμπόδιση διαφυγής τους στην ΑΛΒΑΝΙΑ. Ο Ε.Σ. διέθετε 4 Μεραρχίες Πεζικού ( I, VIII, IX και XV) την ΙΙΙ Μεραρχία Καταδρομών και άλλες βοηθητικές μονάδες και μονάδες υποστηρίξεως.

 

Διεξαγωγή της Μάχης

             Η επίθεση των Ε.Δ. εκδηλώθηκε την νύχτα της 24 προς 25 Αυγούστου, χωρίς αποτέλεσμα. Στην συνέχεια και ενώ οι άλλες Μεραρχίες απασχολούσαν του συμμορίτες η ΙΧ Μεραρχία, ενήργησε υπερκερωτικό ελιγμό κινουμένη κατά μήκος των Ελληνοαλβανικών συνόρων. Η κίνηση αυτή πέτυχε τον απόλυτο αιφνιδιασμό των Κ/Σ και έκτοτε άρχισαν να αντιδρούν με σπασμωδικές κινήσεις και αποφάσεις. Τελικώς και από της 27 έως 30 Αυγούστου ο αγώνας συνεχίζεται με την  πλάστιγγα να γέρνει πλέον φανερά υπέρ των Ε.Δ. Στο γεγονός αυτό, συνέβαλε κυρίως ο αγώνας 2 Ταξιαρχιών της ΙΧ Μεραρχίας. Στις 28 οι Κ/Σ εγκαταλείπουν κάθε προσπάθεια και συμπτύσσονται νοτίως της κυρίας κορυφογραμμής του ΓΡΑΜΜΟΥ, προς την Διάβαση ΜΠΑΡΑ.

Στις 29 Αυγούστου του 1949 και ο ΓΡΑΜΜΟΣ καταλαμβάνεται από τις Ε.Δ. και ο Συμμοριτοπόλεμος περνάει στην ιστορία ως μία από τις μελανότερες από πλευράς ΚΚΕ και ως μία από τις λαμπρότερες, από πλευράς του Εθνικού Στρατο.

 

          Απώλειες

α.  Ε.Δ.: Νεκροί: Αξιωματικοί 22,  Οπλίτες 94

Τραυματίες: Αξιωματικοί 107, Οπλίτες 1345

β.  Κ/Σ:  Νεκροί 922, συλληφθέντες 765 και παραδοθέντες 179.

Χ.Μ.

  * Τα Σχεδιαγράμματα είναι από την «Μεγάλη Στρατιωτική,
Ναυτική, Αεροπορική Εγκυκλοπαίδεια των «Στρατηγικών Εκδόσεων».

Πηγή

Advertisements
Αρέσει σε %d bloggers: