Τι έρχεται μετά το Iρακινό Κουρδιστάν;

Τι έρχεται μετά το Iρακινό Κουρδιστάν;

Τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος της 25ης Σεπτεμβρίου στις κουρδικές επαρχίες του Ιράκ όπως αναμένετο ήταν υπέρ της ανεξαρτησίας του Ιρακινού Κουρδιστάν. Οι Κούρδοι με συντριπτική πλειοψηφία (93%) τάχθηκαν υπέρ της απόσχισης από το Ιράκ και υπέρ ενός ανεξάρτητου κράτους, θα απαιτηθεί όμως αρκετός χρόνος για την μετουσίωση σε συνταγματική-πολιτική πράξη του αποτελέσματος του δημοψηφίσματος. Οι Κούρδοι-Πεσμεργκά του Ιράκ παρά τις επικρίσεις της κυβέρνησης της Βαγδάτης και τις απειλές της Άγκυρας ψήφισαν για την ανεξαρτησία τους εν μέσω αυξανόμενων ανησυχιών για νέες εντάσεις στην περιοχή.

Ο τούρκος πρόεδρος Ερντογάν δήλωσε ότι το δημοψήφισμα είναι «άκυρο» και απείλησε με στρατιωτική επέμβαση στο βόρειο Ιράκ, επισημαίνοντας ότι οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις ήδη διεξάγουν ασκήσεις στα τουρκοϊρακινά σύνορα. Παράλληλα, ο τουρκικός στρατός έκλεισε όλα τα περάσματα προς το Ιράκ σε μια ένδειξη πυγμής προς τους Κούρδους τόσο του Ιράκ όσο και της ίδιας της Τουρκίας. Η Άγκυρα αγωνιά ότι η ανεξαρτησία των Κούρδων του Ιράκ θα λειτουργήσει ως φάρος και για τους Κούρδους της Συρίας, κάτι που πιθανότατα θα έχει ως αποτέλεσμα αποσχιστικές τάσεις στις νοτιοανατολικές κουρδικές επαρχίες της Τουρκίας.

Οι Κούρδοι της Συρίας είναι περισσότερο γνωστοί για τον ρόλο του στρατιωτικού τους βραχίονα YPG (Yekineyen Parastina Gel, μετ.: Λαϊκές Μονάδες Προστασίας), βραχίονας ο οποίος ήταν σημαντική στρατιωτική ραχοκοκαλιά στον αγώνα κατά των ισλαμοσυμμοριτών του ISIS. Οι δυνάμεις του YPG τους τελευταίους μήνες σημείωσαν αξιοθαύμαστη και σημαντική πρόοδο στον συμμοριτοπόλεμο, πολλές από τις  μάχες εναντίον των τζιχαντιστών στην βόρεια Συρία κρίθηκαν νικηφόρες λόγω της συμμετοχής αυτών των Κούρδων μαχητών. Υπενθυμίζουμε ότι το YPG είναι ο στρατιωτικός βραχίονας της οργάνωσης PYD (Partiya Yekitiya Kurdistan, Κόμμα Ένωσης Κουρδιστάν) που δρα στην Συρία, μιας οργάνωσης που έχει αδελφικούς δεσμούς με το κουρδικό κόμμα PKK (Partiya Karkeren Kurdistan) της Τουρκίας.

Μετά το δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία του Ιρακινού Κουρδιστάν και ενώ οι μάχες εναντίον του ISIS στην Μέση Ανατολή βαίνουν προς το τέλος τους, η ηγεσία του Συριακού Κουρδιστάν οικοδομεί μακριά από την δημοσιότητα και ησύχως ένα μικρό κράτος στην βόρεια Συρία, «Ρογιάβα» στα κουρδικά, το οποίο ιδεολογικά πρόσκειται στο PKK και στον ηγέτη του Αμπτουλάχ Οτσαλάν. Το αναδυόμενο πολιτικό σύστημα της Ρογιάβα βασίζεται στις αρχές της άμεσης δημοκρατίας και έχει ισχυρούς δεσμούς με την σημερινή Μόσχα, όπως εξ άλλου είχε και το PKK επί εποχής Σοβιετικής Ένωσης.

Η μικρή αυτή κουρδική επικράτεια στην βόρεια Συρία που συνορεύει με την Τουρκία πολύ σύντομα θα ανακηρύξει την αυτονομία της, στην αρχή ως ομόσπονδο κρατίδιο της ελεύθερης από ισλαμοσυμμορίτες Συρίας. Το κρατίδιο αυτό θα αντιμετωπιστεί από την Τουρκία ως υποκατάστημα του PKK και ως καθοδηγητής του κουρδικού εθνικισμού. Η Άγκυρα είναι πεπεισμένη ότι το PYD και το PKK είναι σχεδόν η ίδια πολιτική οργάνωση και επανειλημμένα έχει δηλώσει ότι δεν θα δεχθεί ένα ακόμη PKK στα σύνορα της. Εκτός από την υπαρξιακή στρατιωτική απειλή που θα εκπορεύεται από το Ρογιάβα για την τουρκική επικράτεια, η ρητορική και ιδεολογική έκκληση αυτού του κρατιδίου θα εμπνεύσει περαιτέρω αναταραχές μεταξύ των Κούρδων της Τουρκίας, καθώς και μεταξύ των άλλων μειονοτήτων αυτής της χώρας. Αυτό το γεγονός συνδυαζόμενο με το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος για το Ιρακινό Κουρδιστάν είναι βέβαιο ότι θα χρησιμεύσει για αποσχιστικές τάσεις στην νοτιοανατολική Τουρκία και ως τηλαυγής φάρος για ένα ενιαίο ανεξάρτητο Κουρδιστάν στην Μέση Ανατολή.

Μέχρι στιγμής η Ουάσιγκτον αλλά και η Μόσχα υποστηρίζουν τους Κούρδους της Συρίας, μάλιστα και οι δυο υπερδυνάμεις έχουν λάβει μέτρα ώστε να προστατευθεί ο κουρδικός θύλακας από τυχόν στρατιωτική επέμβαση της Τουρκίας. Προς το παρόν η Άγκυρα έχει αποδεχθεί αυτό το status quo, το θεωρεί όμως προσωρινό καθώς αναμένει αλλαγή της κατάστασης μετά την ολοκληρωτική ήττα των ισλαμοσυμμοριτών. Όμως σύμφωνα με τον πρώην πρεσβευτή των ΗΠΑ στην Τουρκία James Jeffrey «πολλοί πιστεύουν και δεν αποκλείεται οι ΗΠΑ να έχουν υποσχεθεί ολόκληρη την βόρεια συνοριακή περιοχή της Συρίας στο PYD ως αντάλλαγμα για την υποστήριξη που παρείχαν ενάντια στους τζιχαντιστές». Σε αυτή την εξέλιξη δεν φαίνεται να έχει αντιρρήσεις η Μόσχα, ενώ ένα μικρό κουρδικό «buffer state» στα σύνορα με την Τουρκία θα ήταν και προς το συμφέρον της Δαμασκού, καθώς θα επηρέαζε τις διαλυτικές τάσεις στην νοτιοανατολική Τουρκία.

Η ίδρυση ενός Κουρδικού κράτους στην Μέση Ανατολή είναι ψηλά στην ατζέντα των διεθνών εξελίξεων, κάτι που θέτει την Τουρκία σε πολύ δυσχερή θέση και αντιμέτωπη με τον μεγαλύτερο γεωστρατηγικό της φόβο. Ίδρυση ανεξάρτητου Κουρδικού κράτους σε εδάφη της Συρίας και του Ιράκ  θα κλιμακώσει γεωμετρικά την πολυετή εσωτερική σύγκρουση της Άγκυρας με τον κουρδικό πληθυσμό που κυμαίνεται μεταξύ του 15% και 25% του συνόλου των κατοίκων, μπορεί δε να συμπαρασύρει σε εξεγέρσεις και άλλες εθνικές μειονότητες της τουρκικής επικράτειας, αλλά κυρίως δύναται να οδηγήσει σε απόσχιση κουρδικών επαρχιών της νοτιοανατολικής Τουρκίας, με αποτέλεσμα τεκτονικές γεωπολιτικές μετατοπίσεις.

Οι άστοχες ενέργειες της Τουρκίας τα τελευταία χρόνια στην Μέση Ανατολή περιέπλεξαν τις εξωτερικές της σχέσεις και δημιούργησαν μια πόλωση και διάσπαση στο εσωτερικό της. Η Τουρκία βουλιάζει καθημερινά βαθύτερα στην κινούμενη άμμο του κουρδικού ζητήματος και είναι αμφίβολο αν θα μπορέσει να αποφύγει να έχει σύνορα με ένα νέο κράτος με την ονομασία Κουρδιστάν.

Γ. Λιναρδής

Advertisements